28 marca 2017
English (United Kingdom)Polish (Poland)

LEGENDA

Gwiazdki * przy tytułach kompozycji oznaczają, że partytura utworu (wydana lub kserokopia rękopisu) znajduje się w zbiorach bibliotecznych Polskiego Centrum Informacji Muzycznej.

Joachim Olkuśnik

postać

dnia

Joachim

Olkuśnik

NOWA MUZYKA POLSKA

Logowanie



JSTOR online

JSTOR
Chcesz wejść?
Skontaktuj się z nami!

 

kompozytorzy (C)
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
Henryk Czyż, dyrygent, kompozytor i pedagog; ur. 16 czerwca 1923, Grudziądz; zm. 16 stycznia 2003, Warszawa. W latach 1946-48 studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1952 ukończył Państwową Wyższą Szkołę Muzyczną w Poznaniu, gdzie studiował kompozycję w klasie Tadeusza Szeligowskiego i dyrygenturę pod kierunkiem Waleriana Bierdiajewa. W latach 1952-53 dyrygował w Operze im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu, w latach 1953-57 był drugim dyrygentem Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, w latach 1957-60 – kierownikiem artystycznym i pierwszym dyrygentem Filharmonii Łódzkiej, w latach 1961-62 – dyrygentem Opery w Warszawie, w latach 1963-67 – kierownikiem artystycznym i pierwszym dyrygentem Filharmonii Krakowskiej. Od 1962 do 1966 prowadził klasę dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Do jego uczniów należał m.in. Antoni Wit. W latach 1971-74 pełnił funkcję Generalmusikdirektor w Düsseldorfie, od 1972 będąc równocześnie kierownikiem artystycznym i pierwszym dyrygentem Filharmonii Łódzkiej. W latach 1980-95 prowadził klasę dyrygentury Akademii Muzycznej w Warszawie.
Henryk Czyż występował w niemal wszystkich krajach europejskich, w Ameryce Południowej i Stanach Zjednoczonych, dyrygował orkiestrami filharmonii: leningradzkiej, berlińskiej, sztokholmskiej, madryckiej, orkiestrami: BBC, Santa Cecilia. Nagrał wiele płyt dla takich firm fonograficznych, jak Polskie Nagrania, Philips, Harmonia Mundi, Miełodija, Electra, które zdobyły liczne międzynarodowe nagrody, m.in. Grand Prix du Disque i nagrodę Edisona za nagranie Pasji Krzysztofa Pendereckiego (Philips, 1967), Grand Prix Mondial za kwadrofoniczne nagranie Raj i Peri Roberta Schumanna (Electra, 1974).
W jego rozległym repertuarze dużo miejsca zajmowały formy oratoryjne, muzyka klasycyzmu i współczesna. Na polskie sceny operowe i estrady koncertowe wprowadził wiele utworów Igora Strawińskiego, Artura Honeggera, Claude Debussy’ego. W latach 1966-69 blisko współpracował z Krzysztofem Pendereckim, dyrygując prawykonaniami Pasji, Dies irae, Diabłów z Loudun i prezentując jego dzieła w wielu krajach.
Opublikował wiele książek o tematyce muzycznej, m.in. Ucieczka spod klucza (Warszawa 1973), Porcelanowy amorek (Warszawa 1977), Jak z nut (Warszawa 1978), Serkal i inne tizery (Łódź 1978), Nie taki diabeł straszny – gawędy telewizyjne (Łódź 1979), Tizery (Warszawa 1982), Scrip-tease (Warszawa 1988), Pamiętam jak dziś (Warszawa 1993), Niewczesne żarty (Warszawa 1995).
Henryk Czyż został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1953), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1958), Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1975), Nagrodą Państwową I stopnia za całokształt działalności artystycznej (1978).
twórczość
Chociaż Henryk Czyż zdobył sławę przede wszystkim jako dyrygent, był obdarzony tak różnorodnymi talentami, że trudno by je było wszystkie wyliczyć. Szczególnie warto podkreślić jego rolę wobec polskiej muzyki współczesnej, której poświęcił bodaj większość swojej zawodowej aktywności. W polską muzykę współczesną miał wkład najbardziej osobisty poprzez własne komponowanie. Tworzył przez całe życie i nie było to zajęcie dodatkowe, jak dla wielu dyrygentów obdarzonych również kompozytorskim talentem. Henryk Czyż dzięki swoim dziełom - w szczególności dzięki swoim operom - ma własne miejsce w pejzażu polskiej muzyki XX wieku. Jego kompozytorskie aspiracje potwierdziło członkostwo w Związku Kompozytorów Polskich, do którego wstąpił w 1952 roku, wcześniej należąc do Koła Młodych ZKP. Brał aktywny udział w życiu związkowym będąc członkiem Zarządu Głównego oraz uczestnicząc w pracach różnych koleżeńskich komisji.
Zasłużył się polskiej muzyce współczesnej również jako dyrygent. We wdzięcznej pamięci kolegów - kompozytorów pozostanie jego działalność promocyjna. Wystarczy wspomnieć współpracę Henryka Czyża z Krzysztofem Pendereckim w latach sześćdziesiątych: światowe prawykonania Pasji według św. Łukasza, Dies irae czy Diabłów z Loudun i wykonania innych utworów w wielu krajach. Nagranie Pasji pod dyrekcją Henryka Czyża zdobyło najważniejsze nagrody płytowe, rozsławiając muzykę Krzysztofa Pendereckiego na całym świecie.
Przypomnieć trzeba również niezwykłe zdolności popularyzatorskie Henryka Czyża. Pisał o muzyce współczesnej w sposób pociągający, mówił o niej w telewizyjnych programach z prawdziwym zaangażowaniem i wiarą w jej wartości. I trafiał nie tylko do zainteresowanych melomanów, ale przekonywał do niej także nieprzekonanych. Był postacią prawdziwie renesansową i polskiemu życiu muzycznemu będzie go bardzo brakowało. Szczęśliwie stratę, jaką wraz z odejściem Henryka Czyża poniosło, złagodzą trochę jego wspaniałe nagrania, rejestracje telewizyjne i książki.
kompozycje
Pastereczka na głos wysoki i fortepian (1941)
Tryptyk na orkiestrę symfoniczną (1948)
Pożegnania trzy pieśni na głos niski i fortepian do słów Aleksandra Puszkina * (1948)
Etiuda na orkiestrę symfoniczną * (1948-49)
Wesele kantata na tenor, chór mieszany i orkiestrę do słów Bruna Jasieńskiego (1949)
Divertimento B-dur [wersja I] na orkiestrę kameralną (1949-50)
Concertino na fortepian i orkiestrę (1949-62)
Kwartet na flet, obój, klarnet i fagot * (1950)
Wariacje symfoniczne na temat polski na orkiestrę (1950-52)
Wariacje fortepianowe (1951)
Rondo na fortepian i małą orkiestrę symfoniczną (1952)
Impresje taneczne na małą orkiestrę symfoniczną (1952)
Uwertura na orkiestrę symfoniczną (1954)
Białowłosa musical (1962)
Trzy pieśni żartobliwe na głos niski i fortepian * (1964)
Dwie arie buffo na głos basowy i fortepian do słów kompozytora * (1964-74)
Aria Bałandaszka na głos tenorowy z niedokończonej opery Oni Stanisława Ignacego Witkiewicza (1965)
Kynolog w rozterce opera komiczna w 1 akcie (1965)
Sny muzykalne dwie pieśni na sopran i fortepian * (1966)
Divertimento B-dur [wersja II] na orkiestrę kameralną (1977)
Divertimento per otto (1977)
Etiuda Kreutzerowska nr 1 a-moll na orkiestrę smyczkową (1979)
Etiuda Kreutzerowska nr 2 C-dur na orkiestrę symfoniczną (1979)
Etiuda Kreutzerowska nr 8 E-dur na orkiestrę symfoniczną (1979)
Etiuda jazzowa na kwartet smyczkowy * (1982)
Rondo na flety i kontrabas (1992)
Joy of Swinging Music suita taneczna na kwartet fletowy i kontrabas (1995)
Tryptyk na głos i orkiestrę smyczkową (1999)
literatura wybrana
Erhardt Ludwik Czyż Henryk.w: Encyklopedia Muzyczna PWM (część biograficzna pod red. Elżbiety Dziębowskiej), t. „cd”, PWM, Kraków 1985
publikacje
Jak z nut, Warszawa 1978
Nie taki diabeł straszny – gawędy telewizyjne, Łódź 1979
Niewczesne żarty, Warszawa 1995
Pamiętam jak dziś, Warszawa 1993
Porcelanowy amorek, Warszawa 1977
Scrip-tease, Warszawa 1988
Serkal i inne tizery, Łódź 1978
Tizery, Warszawa 1982
Ucieczka spod klucza, Warszawa 1973
Zaczarowana szkatułka. Listy i opowieści przeważnie prawdziwe, Ars Nova, Poznań 1998
o naskontaktnasi mecenasi

Copyright © 2002-2011 Polskie Centrum Informacji Muzycznej
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.

Informujemy, że strona polmic.pl korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z polityką prywatności. Użytkownicy naszego serwisu mogą określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w swojej przeglądarce. Korzystając z naszej strony, wyrażają oni zgodę na używanie cookie.

Akceptuję pliki cookie z tej strony.

EU Cookie Directive Module Information