polmic logo 2009 250

newsletter
FB 50
XXVII Międzynarodowy Festiwal Młodych Laureatów Konkursów Muzycznych
8–25 października 2017 roku, Katowice
„Mózg Festival”
XIII Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej i Sztuk Wizualnych
Recital wokalny w Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina
25 października 2017 roku, Warszawa

omówienia utworów (K)

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T V W X Z Ł


Bacewicz Grażyna

Koncert na orkiestrę smyczkową


PWM, Kraków 1984, s.62 (partytura)
Koncert na orkiestrę smyczkową uznawany jest powszechnie za opus magnum Grażyny Bacewicz, mówi się nawet, że była to jej „IX Symfonia”. Z pewnością należy do najwybitniejszych dzieł polskiej muzyki XX wieku i pozostaje wciąż jednym z niewielu utworów współczesnych granych na abonamentowych koncertach. Koncert powstał w 1948 roku, prawykonanie odbyło się 18 czerwca 1950 roku z okazji Walnego Zjazdu Związku Kompozytorów Polskich. Grała Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga. Stefan Kisielewski, sam członek ZKP, pisał: „Z czystym sumieniem powiedzieć można, że honor kompozytorów polskich uratowała tym razem «baba» - Grażyna Bacewicz. Jej Koncert na orkiestrę smyczkową napisany z rozpędem i energią, pełen płynnej inwencji i świetnych pomysłów instrumentacyjnych, obudził nas w końcu z letargu. Utwór nawiązuje do jakiegoś Bacha czy Haendla - taki współczesny Koncert Brandenburski. Poczuliśmy tu wreszcie «krwisty kawał» zdrowej i smacznej muzyki, napisanej z potencją twórczą - iście męską.” Tego roku Grażyna Bacewicz otrzymała za Koncert na orkiestrę smyczkową Nagrodę Państwową III stopnia.
W 1952 roku Koncert zrobił duże wrażenie w Stanach Zjednoczonych, gdzie grała go amerykańska National Symphony Orchestra. Utwór Grażyny Bacewicz został też wykonany podczas I Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień" w 1956 roku przez Orchestre National de la Radiodiffusion et Télévision Française pod dyrekcją Jeana Martinona. A potem Koncert na orkiestrę smyczkową Grażyny Bacewicz pojawiał się na „Warszawskich Jesieniach” jeszcze trzy razy, co zdarzyło się naprawdę niewielu innym utworom w całej 45-letniej historii tej imprezy!
Koncert na orkiestrę smyczkową uważa się za jeden z „najświetniejszych przejawów neoklasycyzmu w muzyce polskiej”. Jest to na pewno utwór znakomicie reprezentujący postawę twórczą kompozytorki, która zawsze starała się w sposób jak najbardziej harmonijny połączyć tradycję z nowoczesnością. Termin „neoklasycyzm” musi tu być użyty w szerokim znaczeniu, bo w Koncercie występują nawiązania nie tylko do elementów muzyki klasycyzmu, ale i baroku. Klasyczna, czy wczesnoklasyczna jest forma I części - Allegro, ale już temat główny nawiązuje wyraźnie do melorytmiki barokowej. W lirycznej części II - Andante występuje wiele solowych fragmentów w wykonaniu różnych instrumentów, przez co kolorystyka brzmieniowa jest zmienna i różnorodna, przypominającą znów muzykę barokową. Wreszcie w części III - Vivo mamy do czynienia z elementami ronda i formy sonatowej, zastosowanymi do muzyki o wyraźnie tanecznym, ludowym charakterze. Wydaje się trafne określenie Koncertu na orkiestrę smyczkową jako współdziałania neoklasycznej formy i neobarokowej treści.