Polmic - FB

indeks osób (S)

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Y Z Ł

Zdzisław Szostak,
dyrygent i kompozytor; ur. 13 stycznia 1930, Sosnowiec. W latach 1945-50 pobierał naukę w Liceum Muzycznym w Katowicach. Następnie studiował dyrygenturę pod kierunkiem Artura Malawskiego (dyplom w 1954) oraz kompozycję w klasie Bolesława Szabelskiego (dyplom w 1955) w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach. W czasie studiów przez trzy lata uczył w Państwowym Liceum Muzycznym w Katowicach.

W 1950 rozpoczął karierę dyrygencką jako chórmistrz. Jednym z prowadzonych przez niego zespołów był chór „Ogniwo” przy Filharmonii Śląskiej. 1 lutego 1955 roku został zaangażowany na stanowisko asystenta dyrygenta tejże Filharmonii.

W 1958, po ukończeniu stażu asystenckiego w Katowicach, przeniósł się do Poznania. Od 1 września 1958 roku zajmował stanowisko II dyrygenta w Filharmonii Poznańskiej, zaś w 1967 został jej kierownikiem artystycznym. 13 lat spędzonych w Poznaniu to okres bardzo ożywionej działalności dyrygenckiej: występów w ramach Koncertów Poznańskich, „Pro Sinfoniki”, Festiwalu „Poznańska Wiosna Muzyczna” i Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego. W 1967 roku na koncercie inaugurującym Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. H. Wieniawskiego prowadził m.in. Wierchy Artura Malawskiego i akompaniował w III etapie laureatom tego konkursu. Po konkursie wybitny skrzypek Henryk Szeryng powiedział w wywiadzie prasowym: „Koncert inauguracyjny zrobił na mnie kolosalne wrażenie. Znakomity był dyrygent – pan Zdzisław Szostak”. Obok licznych piątkowo-sobotnich koncertów w Poznaniu artysta wykonał dziesiątki utworów współczesnych kompozytorów polskich na jedenastu kolejnych festiwalach „Poznańskiej Wiosny Muzycznej”. W ciągu trzynastu lat pracy w Filharmonii Poznańskiej nagrał wiele koncertów dla radia i telewizji. Występował na gościnnych koncertach zagranicznych, m.in. na Litwie, w Armenii, Bułgarii, Rumunii i Niemczech. Założył Chór Kantatowo-Oratoryjny Poznańskiego Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego. Był także jednym z założycieli chóru przy Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza.

W sezonie artystycznym 1971/1972 na zaproszenie ówczesnego dyrektora Henryka Czyża przeniósł się do Łodzi, obejmując stanowisko zastępcy dyrektora ds. artystycznych i dyrygenta Państwowej Filharmonii w Łodzi, które pełnił przez szesnaście lat do 1987 roku. Z zespołami Filharmonii Łódzkiej koncertował wielokrotnie w kraju i za granicą, m.in. w Bułgarii, dawnym Związku Radzieckim (w tym w Moskwie i Leningradzie), w Hiszpanii, na festiwalu w Lourdes, w NRD (koncerty wspólnie z Jackiem Kaspszykiem), we Włoszech i Francji (Paryż). Prowadził też koncerty dla radia i telewizji.

W 1972 podjął pracę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi, w której wykładał do 2000 roku. W latach 1972-95 prowadził ogólnouczelnianą studencką orkiestrę symfoniczną, z którą koncertował m.in. w Niemczech i we Włoszech.

Już od czasów katowickich (od 1957) Szostak systematycznie współpracował z Wytwórnią Filmów Dokumentalnych w Warszawie i Wytwórnią Filmów Oświatowych w Łodzi. Przygoda z filmem fabularnym rozpoczęła się od skomponowania muzyki do filmu Aria dla atlety poznańskiego reżysera Filipa Bajona. Napisał muzykę do ok. 20 filmów fabularnych oraz kilkunastu dokumentalnych i oświatowych, w tym do dwóch seriali historycznych: Królowa Bona Janusza Majewskiego i Kanclerz Ryszarda Bera. Intensywna współpraca Szostaka z wytwórniami filmów fabularnych – w roli dyrygenta i kompozytora – trwała do 1990 roku. Artysta dokonał nagrań do ok. 200 filmów polskich i zagranicznych, głównie z Filharmonią Łódzką oraz WOSPR-em, m.in. do Rodziny Połanieckich z muzyką Wojciecha Kilara. Kompozycje Zbigniewa Preisnera do filmów amerykańskich, angielskich, francuskich i greckich nagrywał też z Orkiestrą Sinfonia Varsovia.

Od roku 1960 współpracował z Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach, dokonując licznych nagrań archiwalnych. Z tym samym zespołem nagrał na płyty dla amerykańskiej firmy CRI wiele utworów kompozytorów amerykańskich oraz muzykę polskich kompozytorów do kilku filmów fabularnych. Oprócz płyt analogowych Zdzisław Szostak ma w dorobku trzynaście albumów CD. Dokonał licznych nagrań archiwalnych: trzy godziny muzyki barokowej i klasycznej dla telewizji holenderskiej posłużyły holenderskiej ekipie telewizyjnej jako playback do nakręcenia zdjęć filmowych w pięknych wnętrzach polskich muzeów w Nieborowie, Łowiczu i Pszczynie. Dla tej samej holenderskiej telewizji dyrygent nagrał z zespołami Filharmonii Łódzkiej i WOSPR-u siedem godzin muzyki o podobnym charakterze.

W 1987 roku Szostak wycofał się całkowicie z etatowej pracy w filharmoniach. Kontynuował pracę dydaktyczną, nie zrezygnował też z koncertów symfonicznych i sporadycznie występował na zaproszenie niektórych filharmonii. Brał udział w obchodach pięćdziesięciolecia Filharmonii Śląskiej i koncertach jubileuszowych Filharmonii Poznańskiej. Dyrygował również w Filharmonii Krakowskiej, Bydgoskiej i Wrocławskiej oraz kilka razy w Słupsku. Przez rok prowadził Akademicką Orkiestrę Symfoniczną w Bydgoszczy, a na 50-lecie łódzkiej Akademii Muzycznej na estradzie tutejszej filharmonii wykonał ze studencką orkiestrą Symfonię fantastyczną Hectora Berlioza oraz program, złożony z utworów kompozytorów łódzkich. Były to jednocześnie jego pożegnalne koncerty z tą orkiestrą po dwudziestu pięciu latach pracy. W roku 1991 odbył tournée po Polsce z połączonymi orkiestrami studenckimi Stuttgartu i Łodzi. W 1992 roku zadebiutował – sądząc po recenzjach łódzkich krytyków z dużym powodzeniem – jako dyrygent operowy, przygotowując premierę symfonii Romeo i Julia Hectora Berlioza. Utwór został przedstawiony w formie baletowej w Teatrze Wielkim w Łodzi. W dossier artystycznym Zdzisława Szostaka wyróżnia się niecodzienny koncert muzyki filmowej Zbigniewa Preisnera, który poprowadził we wnętrzach kopalni soli w Wieliczce (czerwiec 1996). W tym przedsięwzięciu wzięli udział znakomici wykonawcy: Orkiestra Sinfonia Varsovia, chór Warszawskiej Opery Kameralnej, Elżbieta Towarnicka (sopran) i inni. Z podobnym programem Szostak wystąpił w tym samym roku w Salonikach, tym razem z orkiestrą Opery Sofijskiej i greckim chórem, a w kilka miesięcy później ponownie z Orkiestrą Sinfonia Varsovia w Atenach, w ogromnym amfiteatrze pod Akropolem, obliczonym na pięć tysięcy słuchaczy. Zdzisław Szostak dyrygował niemal wszystkimi orkiestrami symfonicznymi w kraju. Akompaniował znakomitym solistom światowej sławy, takim jak Magda Tagliafero, Martha Argerich, Alexis Weissenberg, Daniel Szafran, Rudolf Kerer, Lazar Berman, a także najwybitniejszym solistom polskim z Krystianem Zimermanem na czele.

Artysta jest członkiem honorowym poznańskiej Pro Sinfoniki i laureatem jej Medalu Honorowego. W 2015 roku wziął udział w łódzkim Festiwalu Muzyki Filmowej, poświęconym muzyce trzech wybitnych łodzian: Piotra Marczewskiego, Piotra Hertla i Zdzisława Szostaka.

Nagrody i wyróżnienia

1960 - Nagroda Muzyczna Studenckiego Klubu Odnowa w Poznaniu

1967 - Honorowa Odznaka Miasta Poznania

1967 - Zasłużony Działacz Kultury - Medal Towarzystwa Muzycznego w Poznaniu za Międzynarodowy Konkurs im. H. Wieniawskiego

1972 - Medal z okazji 25-lecia Filharmonii Poznańskiej

1973 - Medal za osiągnięcia artystyczne w Łódzkiej Wiośnie Artystycznej

1974 - Honorowa Odznaka Miasta Łodzi

1974 - Medal z okazji XXX-lecia PRL

1975 - Odznaka Honorowa Miasta Ruse (Bułgaria)

1975 - Złoty Krzyż Zasługi

1976 - Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Kultury i Sztuki za szczególne osiągnięcia w dziedzinie artystycznej i dydaktyczno-wychowawczej

1977 - Medal z okazji 30-lecia Filharmonii Poznańskiej

1978 - Medal Komisji Edukacji Narodowej za zasługi dla oświaty i wychowania

1978 - Dyplom Członka Honorowego Pro Sinfoniki

1984 - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

1987 - Nagroda Miasta Łodzi za całokształt osiągnięć artystycznych i dydaktycznych w dziedzinie muzyki

1988 - Medal z podziękowaniem za działalność w Pro Sinfonice w 20-lecie jej istnienia

1997 - Medal Honorowy Pro Sinfoniki

2006 - Złoty Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis

2006 - Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka Civitas Christiana za monumentalne i porywające dzieło „Missa latina"

2010 - Nagroda Radnych Miasta Łodzi „za wybitne osiągnięcia artystyczne"

2011 - Nagroda kina „Charlie” t.zw. „Złoty Glan” .
 

aktualizacja: czerwiec 2017 (wa)

twórczość

Maestro Zdzisław Szostak jest również znanym kompozytorem. Już w latach studenckich powstała Uwertura koncertowa (1954) – utwór na wielką orkiestrę symfoniczną, który w 1955 roku na Festiwalu Szkół Artystycznych w Poznaniu został wytypowany – wspólnie z Małą uwerturą Wojciecha Kilara – do nagrania płytowego. Spośród twórczości kompozytorskiej Zdzisława Szostaka wyróżnia się Natus nobis est Salvator - utwór na sopran, chór mieszany i wielką orkiestrę symfoniczną, który w unowocześnionej formie przedstawia piękno wielu znanych polskich kolęd.

Z inspiracji polskiego barytona, zamieszkałego w Londynie Alfreda Ordy, zinstrumentował w 1995 roku cykl pieśni Gwiazdy w mroku op. 20 Karola Szymanowskiego do tekstów Tadeusza Micińskiego. Wcześniej zinstrumentował trzy wirtuozowskie fantazje operowe na skrzypce solo i orkiestrę symfoniczną dla swego przyjaciela wiedeńskiego skrzypka Adama Hana-Górski’ego, nagrane następnie na płycie CD z orkiestrą Filharmonii Słowackiej w Bratysławie.

Pod koniec 1997 roku łódzki pianista Mariusz Drzewicki przedstawił Wariacje na fortepian autorstwa Zdzisława Szostaka na recitalu w Darmstadt, co zaowocowało zamówieniem u kompozytora utworu na festiwal „Dni Muzyki i Kultury Polskiej”. W ten sposób powstało Concertino darmstadzkie na skrzypce solo, fortepian i orkiestrę symfoniczną, poświęcone Miastu Darmstadt, a wykonane tam 20 listopada 1998 roku i powtórzone w Rickstadt następnego dnia przez młodych łódzkich wykonawców, przyjaciół kompozytora: Łukasza Błaszczyka (skrzypce), Mariusza Drzewickiego (fortepian) i orkiestrę Filharmonii Łódzkiej pod dyrekcją kompozytora. W 2000 roku Szostak ukończył Musica per como e orchestra sinfbnica dla waltornisty Dariusza Mikulskiego, wychowanka łódzkiej Akademii Muzycznej, działającego obecnie w Stuttgarcie. Rok później dla gitarzysty Macieja Ziemskiego stworzył utwór Improvisadon and Dance, który przyniósł twórcy I nagrodę na Ogólnopolskim Konkursie Kompozycji na Gitarę Klasyczną. W latach 2000-03 powstało Concertino na marimbę i orkiestrę symfoniczną dedykowane znakomitej polskiej marimbistce Katarzynie Myćce.

Na bazie materiału muzycznego z wcześniejszych kompozycji filmowych Zdzisław Szostak opracowuje suity na orkiestrę symfoniczną łub składy wokalno- instrumentalne. W ten sposób powstały suity z serialu Królowa Bona i z filmów Thais, Aria dla atlety, Stringer.

kompozycje

Wariacje na fortepian (1950)
Kwartet smyczkowy (1951)
Kwintet na instrumenty dęte (1952)
Zachód, pieśń na głos z fortepianem (1953)
Uwertura koncertowa na orkiestrę (1954)
Muzyka do filmu Jaś i Małgosia w reż. Jerzego Hoffmana i Edwarda Skórzewskiego (1956)
Ważka, opera kameralna (1958)
Muzyka do filmu Warszawa Główna w reż. Jana Łomnickiego (1958)
Muzyka do filmu Miasto na wyspach w reż. Jerzego Dmowskiego i Bohdana Kosińskiego (1958)
Muzyka do filmu Duży ruchliwy dom w reż. Włodzimierza Pomianowskiego (1958)
Mała uwertura na orkiestrę (1960)
Muzyka do filmu Xawery Dunikowski w rez. Konstantego Gordona (1963)
Muzyka do filmu Polska rzeźba współczesna w reż. Konstantego Gordona (1963)
Muzyka do filmu Cyrk w reż. Konstantego Gordona (1963)
Muzyka do filmu Bronisław Wojciech Linke w reż. Konstantego Gordona (1963)
Muzyka do filmu Basior w reż. Konstantego Gordona (1963)
Muzyka do filmu Uzbrojona wolność w reż. Konstantego Gordona (1972)
Muzyka do filmu Pokusa w reż. Leokadii Migielskiej (1974)
Muzyka do filmu Aria dla atlety w reż. Filipa Bajona (1979)
Suita z filmu Aria dla atlety w reż. Filipa Bajona (1979)
Muzyka do serialu Królowa Bona w reż. Janusza Majewskiego (1980)
Muzyka do filmu Wizja lokalna 1901 w reż. Filipa Bajona (1980)
Muzyka do filmu Rycerz w reż. Lecha Majewskiego (1980)
Suita z serialu Królowa Bona w reż. Janusza Majewskiego (1980)
Muzyka do filmu Limuzyna Daimler Benz w reż. Filipa Bajona (1981)
Muzyka do filmu Wahadełko w reż. Filipa Bajona (1981)
Muzyka do filmu Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny w reż. Janusza Majewskiego (1982)
Muzyka do filmu Pensja Pani Latter w reż. Stanisława Różewicza (1982)
Muzyka do filmu Kolor w reż. Jadwigi Kędzierzawskiej (1982)
Muzyka do spektaklu Wahadełko w reż. Jerzego Moniaka (1982)
Muzyka do filmu Thais w reż. Ryszarda Bera (1983)
Muzyka do filmu Żadne Czary, żadne mary w reż. Wadima Berestowskiego (1983)
Muzyka do filmu Przeznaczenie w reż. Jacka Koprowicza (1983)
Suita z filmu Thais w reż. Ryszarda Bera (1983)
Muzyka do filmu Narodziny z cyklu Leśne skrzaty i kaczorek Feluś w reż. Wadima Berestowskiego (1983)
Muzyka do filmu Engagement w reż. Filipa Bajona (1984)
Muzyka do filmu Dzika kaczka z cyklu Leśne skrzaty i kaczorek Feluś w reż. Wadima Berestowskiego (1984)
Muzyka do filmu Kolega z Afryki z cyklu Leśne skrzaty i kaczorek Feluś w reż. Wadima Berestowskiego (1985)
Muzyka do filmu Wielki wyścig z cyklu Leśne skrzaty i kaczorek Feluś w reż. Wadima Berestowskiego (1985)
Muzyka do filmu O tym jak zabroniono grać na trąbkach w reż. Andrzeja Gajewskiego (1987)
Muzyka do filmu Dondula w reż. Pawła Trzaski (1987)
Muzyka do filmu Kornblumenblau w reż. Leszka Wosiewicza (1988)
Muzyka do filmu Niezwykła podróż Baltazara Kobera w reż. Wojciecha Hasa (1988)
Muzyka do filmu Koniec świata w reż. Doroty Kędzierzawskiej (1988)
Muzyka do filmu I skrzypce przestały grać w reż. Alexandra Ramati [we współpracy z L.Kozłowskim]  (1988)
Muzyka do spektaklu Płatonow w reż. Filipa Bajona (1988)
Muzyka do filmu Mefisto walc w reż. Marka Wortmana (1989)
Muzyka do filmu Kanclerz w reż. Ryszarda Bera (1989)
Natus nobis est Salvator na sopran, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1994)
Muzyka do filmu Księga wielkich życzeń w reż. Sławomira Kryńskiego (1997)
Concertino darmstadzkie na skrzypce, fortepian i orkiestrę (1998)
Muzyka do filmu The stringer w reż. Pawła Pawlikowskiego (1998)
Suita z filmu The stringer w reż. Pawła Pawlikowskiego (1998)
Musica per corno e orchestra sinfonica (2000)
Muzyka do filmu Listy miłosne w reż. Sławomira Kryńskiego (2001)
Improvisation and Dance na gitarę solo (2002)
Concertino na marimbę i orkiestrę symfoniczną (2002)
Muzyka do spektaklu Merylin Mongoł w reż. Barbary Sass (2002)
Missa Latina na solistów, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (2003)
Scherzo i toccatina na fagot i fortepian (2006)
Arabeska na obój i fortepian (2006)
Rondino na klarnet i fortepian (2006)
Musica per tromba e pianoforte (2008)
Rondo-allegro e rustico na róg i fortepian (2008)
Moment musical na puzon i fortepian (2008)
Concertino per tromba e pianoforte in memoriam Michał Spisak (2008-2009)
Oratorio piccolo in memoriam Santa Faustina (2008-2009)
Scherzo i tarantella na flet i fortepian (2009)
Muzyka w spokojnych, tanecznych rytmach na saksofon i fortepian (2009)
Recitativo e berceuse na skrzypce i fortepian (2010)
Introduzione e quasi valse na wiolonczelę i fortepian (2010)
Recitativo e berceuse na altówkę i fortepian (2010)
Adagio e rondino na puzon i fortepian (2011)
Andantino e Saltarella per tromba e pianoforte (2011)
Boże Ojcze na chór mieszany, organy, skrzypce i wiolonczelę (2012)
Symfonietta na orkiestrę symfoniczną (2012-2013)
Improvisation And Rondino in Tempo Polka na akordeon solo (2014)
Ad libitum et Quasi Polonaise na kontrabas i fortepian (2015)

literatura wybrana

Zdzisław Szostak: dyrygent i kompozytor, księga pamiątkowa wydana z okazji 80-lecia urodzin i 60-lecia pracy artystycznej, red. B. Kurowska, Stowarzyszenie Miłośników off Kultury SMoK: Muzeum Kinematografii, Łódź 2010
Bęben Aleksandra, Szostak Zdzisław, w: Łódzkie środowisko kompozytorskie 1945-2000, Akademia Muzyczna, Łódź 2001
Janyst Janusz, Dyrygent jako wcielenie kompozytora „Tygiel Kultury", 2010 nr 7/9, s. 194-197
Soszyński Piotr, Zdzisław Szostak – współtwórca filmowej historii Łodzi, w: Muzyka Łodzi wczoraj i dziś, red. K. Juszyńska, Łódź 2003