O nas
Nasze projekty
Dusza dźwięków
Encyklopedia
Kalendarz wydarzeń
Nasze patronaty
Szukaj
2006-09-03
Organizatorzy informują, że bezpłatne zaproszenia na koncerty będzie można otrzymać od 28 sierpnia w siedzibie Stołecznej Estrady przy ul. Marszałkowskiej 77/79 (tel. 0 22 849 68 84) w godz. 9 – 16, oraz w Księgarni św. Jana Bosko przy ul. Kawęczyńskiej 53 w godz. 9 – 18.
pełny program festiwalu "Muzyczna Praga" - plik pdf
Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego
(ul. Kawęczyńska 53 - róg Otwockiej)
wybrane koncerty
- 3 września – godz.20.30 - Orkiestra Filharmonii La Scala, Myung-Whun Chung – dyrygent, Peter Jabłoński – fortepian
Gioacchino Rossini – uwertura do opery Wilhelm Tell
Sergiusz Rachmaninow – Rapsodia a-moll na temat Paganiniego op. 43 na fortepian i orkiestrę
Witold Lutosławski – Wariacje na temat Paganiniego na fortepian i orkiestrę
Johannes Brahms – IV Symfonia e-moll op.98 - 4 września –– godz.19.00 - Orkiestra Filharmonii La Scala, Chór Filharmonii Narodowej, Myung Whun Chung – dyrygent, Iwona Hossa – sopran, Ewa Marciniec – sopran, Alexander Pinderak - tenor, Piotr Nowacki – bas, Henryk Wojnarowski – kierownik chóru
Wolfgang Amadeus Mozart – Ave verum corpus KV618
Ludwig van Beethoven – IX Symfonia d-moll op. 115 - 5 września – godz.19.00 - Koncert dedykowany Andrzejowi Markowskiemu – żołnierzowi Powstania Warszawskiego, założycielowi Festiwalu Oratoryjnego Vratislavia Cantans (w 20. rocznicę śmierci artysty i 40. rocznicę powstania Festiwalu)
Zespół instrumentalny La Fenice z Sens, Chór kameralny z Namur: Laura Antonaz – sopran, Edwige Parat – sopran, Stephan van Dyck – tenor, Jan van Elsacker – tenor, Jean Tubéry - kierownictwo artystyczne
Claudio Monteverdi – Nieszpory Maryjne - 12 września – godz.19.00 - Orkiestra Wiener Philharmoniker, Valery Gergiev – dyrygent
Wolfgang Amadeus Mozart – Symfonia C-dur “Linzka” KV 425
Dymitr Szostakowicz - Symfonia d-moll op. 47
Stowarzyszenie Orkiestry Filharmonicznej la Scali gromadzi muzyków Teatru La Scala, którzy rozwijają osobną działalność artystyczną poprzez organizację sezonu symfonicznego. Założona przez Claudia Abbado w celu poszerzenia repertuaru symfonicznego, orkiestra zadebiutowała pod jego dyrekcją 25 stycznia 1982 roku. W czasie pierwszych sezonów prowadzona była także przez takie sławy jak Georges Prêtre, Lorin Maazel, Wolfgang Sawallisch i Carlo Maria Giulini. W latach 1987-2005 stanowisko naczelnego dyrygenta Orkiestry przyjął Riccardo Muti, który w ogromnym stopniu przyczynił się do rozwoju artystycznego zespołu. W roku 2006 orkiestra podjęła stałą współpracę z Myung-Whun Chungiem, Daniele Gattim i Riccardem Chailly.
Obok sezonu artystycznego w Teatrze La Scala, orkiestra ma własny sezon symfoniczny w Teatrze oraz liczne tournée koncertowe - od momentu powstania dała w sumie ponad 750 koncertów zagranicznych. Pierwsze tournée międzynarodowe prowadził Carlo Maria Giulini. Z Riccardo Mutim zespół występował na Wiener Festwochen, Salzburger Festspiele i na Festiwalu w Lucernie, a także w Paryżu, Barcelonie, Lisbonie, Madrycie, Moskwie, Sankt Petersburgu, Monaco, Pradze, Warszawie, Budapeszcie i Tokio. Zagraniczne plany koncertowe na rok 2006 przewidują występy w Budapeszcie i Belgradzie z Daniele Gattim, tournée europejskie z Myung-Whun Chungiem i koncerty z Riccardem Chailly w Wielkiej Brytanii.
Znaczny wkład w rozwój orkiestry wnieśli współpracujący z nią doskonali dyrygenci: Leonard Bernstein, Semyon Bychkow, Riccardo Chailly, Myung-Whun Chung, James Conlon, Peter Eötvös, Valery Gergiev, Zubin Mehta, Seiji Ozawa, Gienadij Rożdestwienski, Giuseppe Sinopoli, Jurij Temirkanow, Franz Welser-Möst. Także wśród solistów występujących z Orkiestrą znalazły się wielkie sławy: Maurizio Pollini, Anne-Sophie Mutter, Mścisław Rostropowicz, Gidon Kremer, Vadim Repin, Yo Yo Ma, Lang Lang, Leif Ove Andsnes, Jurij Bashmet, Schlomo Mintz, Gil Shaham, Alexander Toradze, Mario Brunello, Salvatore Accardo. Nie sposób też nie wspomnieć o tak wielkich śpiewkach światowych scen operowych jak: Lucia Valentini Terrani, Edita Gruberova, Christa Ludwig, Frederica von Stade, Waltraud Meier, Bryn Terfel, Violetta Urmana, Marjana Lipovšek.
Orkiestra zrealizowała wiele nagrań dla wytwórni Sony, Decca i EMI. Szczególne znaczenie mają nagrania symfonii Beethovena z udziałem Carla Marii Giuliniego, kantat Rossiniego z Riccardem Chailly i zbioru całej symfoniki Beethovenowskiej pod batutą Riccarda Mutiego.
Działalność Orkiestry Filharmonicznej La Scali jest wspierana przez UniCredit Group, Głównego Partnera zespołu.
Myung-Whun Chung, dyrygent
Myung-Whun Chung rozpoczynał swoją karierę muzyczną jako pianista, debiutując w wieku 7 lat z orkiestrą Filharmonii w Seulu. W roku 1974 zdobył II nagrodę na Międzynarodowym Konkursie im. Piotra Czajkowskiego w Moskwie. Ukończywszy studia muzyczne w Mannes School oraz Juilliard School of Music w Nowym Jorku, w roku 1979 został asystentem Carlo Marii Giuliniego w Los Angeles Philharmonic, a w dwa lata póżniej otrzymał nominację na II dyrygenta tamtej orkiestry.
W latach 1984-1990 był dyrektorem muzycznym Orkiestry Radiowej w Saarbrücken. Następnie w latach 1987-1992 - I dyrygentem gościnnym w Teatro Comunale we Florencji, a w latach 1989-1994 dyrektorem muzycznym Opéra Bastille w Paryżu. Od 1997 do 2005 roku piastował funkcję dyrektora naczelnego Orkiestry Accademia Nazionale di Santa Cecilia. Dodatkowo w roku 2000 został poproszony o prowadzenie Orchestre Philharmonique de Radio France.
Dyrygował najbardzej utytułowanymi zespołami orkiestrowymi z Europy i Stanów Zjednoczonych, m.in. Berliner oraz Wiener Philharmoniker, Concertgebouw z Amsterdamu, najważniejszymi orkiestrami Londynu i Paryża, orkiestrą Filarmonica della Scala, Bayerische Rundfunk, Staatskapelle Dresden oraz Boston i Chicago Symphony, New York Philharmonic, orkiestrami Metropolitan Opera oraz Cleveland i Filadelfii.
Międzynarodowa krytyka muzyczna wielokrotnie nagradzała jego interpretacje nagrywane wyłącznie dla presiżowej wytwórni Deutsche Grammophon. Za swoje dokonania artystyczne został uhonorowany wieloma nagrodami i tytułami, by wymienić tylko Premio Abbiati, Premio Arturo Toscanini oraz francuską Legię Honorową (1992). W roku 1991 był nominowany do tytułu „Artysta Roku” przez francuskie Stowarzyszenie Teatrów i Krytyków Muzycznych, zaś w roku 1995 oraz w 2002 - trzykrotnie otrzymywał nagrodę „Victoire de la Musique”.
Myung-Whun Chung jest głęboko uwrażliwiony na problemy ludzkości. Od długiego czasu angażuje się przede wszystkim w pomoc humanitarną oraz w rozwiązywanie problemów ekologicznych. Jest Ambasadorem Narodów Zjednoczonych w programie antynarkotykowym „Drug Control Program” (UNDCP) W grudniu 1995 roku został wybrany przez UNESCO "Człowiekiem Roku". W rok później otrzymał „Kumkuan" - najwyższe wyróżnienie rządu koreańskiego - za jego wkład w życie muzyczne Korei. Obecnie Myun-Whun Chung, jako pierwszy w historii dyplomacji koreańskiej, sprawuje funkcję Ambasadora Honorowego Kultury Korei.
Peter Jablonski, pianista
Urodzony w Lyckeby w Szwecji, bardzo wcześnie rozpoczął występy, wykonując już jako nastolatek I Koncert fortepianowy C-dur op. 15 Ludwiga van Beethovena w Warszawie i Krakowie. Wkrótce potem został zaproszony do współpracy z orkiestrami radia duńskiego i szwedzkiego. W wieku 17 lat przeniósł się do Londynu, by studiować fortepian, dyrygenturę i kompozycję w Royal College of Music - był najmłodszym absolwentem tej znanej uczelni. Rok później zachwycony jego grą Vladimir Ashkenazy, wówczas dyrektor Royal Philharmonic Orchestra, zaprosił młodego artystę do nagrania Koncertu fortepianowego George’a Gershwina dla renomowanej wytwórni Decca. Artyści dokonali wspólnie jeszcze kilku znakomitych nagrań, wśród których szczególnie wyróżnia się Rapsodia na temat Paganiniego a-moll op. 43 Rachmaninowa, Wariacje na temat Paganiniego Lutosławskiego i I Koncert fortepianowy a-moll op. 35 Szostakowicza. Płyta z tymi utworami przyniosła wykonawcom prestiżową Edison Award za najlepsze wykonanie koncertu solowego. Z dzieł na orkiestrę i fortepian Peter Jablonski nagrał ponadto Koncert fortepianowy Skriabina, również z Ashkenazym i Deutsches Symphonie-Orchester z Berlina oraz II i III Koncert fortepianowy Czajkowskiego z Charles’em Dutoit i Philharmonia Orchestra.
Pierwsze nagrania, a także debiuty w waszyngtońskim Kennedy Centre (1992) i londyńskiej Royal Festival Hall (1993) otworzyły artyście drogę do współpracy z najlepszymi dyrygentami i orkiestrami na świecie. Obok wcześniej wymienionych pracował także z Valery Gergievem, Daniele Gattim, Kurtem Sanderlingiem i Myung-Whun Chungiem, oraz z orkiestrami: NHK Tokyo, Los Angeles Philharmonic, Philadelphia Orchestra, Orkiestrą Teatru Maryjskiego, BBC Symphony, Tonhalle Zürich i Orchestre Nationale de France. W rozpoczynającym się sezonie artystycznym Peter Jablonski ma w planach m.in. występy z orkiestrą lipskiego Gewandhausu pod dyrekcją Riccarda Chailly oraz z NHK i Vladimirem Ashkenazym.
Istotne miejsce w życiorysie muzycznym Petera Jablonskiego zajmuje kameralistyka. Współpracował m.in. z Anne Sophie von Otter i Bengtem Forsbergiem, przy nagrodzonej Gramophone Award 2002 płycie z utworami Cécile Chaminade. Niedawno nagrał z Ralphem Kirshbaumem sonaty wiolonczelowe Szostakowicza i Prokofiewa. Z tym programem artyści wystąpią na początku przyszłego roku w ramach International Chamber Music Series w Queen Elizabeth Hall w Londynie. Kilka dni wcześniej artysta wystąpi wraz z altowiolistą Avri Levitanem w Sali Kameralnej Filharmonii Narodowej.
Peter Jablonski jest dyrektorem artystycznym corocznego Karlskrona Chamber Music Festival w Szwecji oraz dyrektorem artystycznym Altara Records.
Obok nagród krytyki muzycznej pianista otrzymywał także nagrody honorowe. W 1996 przyznano mu nagrodę „Årets Svensk I Världen” za wkład w światową promocję Szwecji. Dwa lata później otrzymał „Orfeusza” na Festiwalu „Warszawska Jesień” za premierowe wykonanie, dedykowanego mu Koncertu fortepianowego Wojciecha Kilara. W roku ubiegłym zaś król Szwecji uhonorował go medalem „Litteris et Artibus” za wybitne dokonania artystyczne.
Peter mieszka wraz z rodziną w Londynie.
Zespół muzyki dawnej „La Fenice”
Feniks w wierzeniach starożytnych Egipcjan był ptakiem, który posiadał cudowną moc: co pięćset lat umierał i natychmiast na nowo powracał do życia. Artyści przedstawiali go w płomieniach – ze skrzydłami wzniesionymi do lotu. Według jednych wierzeń feniks, gdy jego życie dobiegało końca, budował gniazdo, w którym zasypiał snem śmierci i w tej samej chwili się budził, a według wierzeń innych, przechowanych w wyobraźni późniejszych wieków, feniks co pięćset lat ginął w płomieniach, z których następnie wylatywał – odrodzony. La fenice more e poi rinasce – feniks kona i wstaje z popiołów, śpiewał poeta.
La fenice – tak w języku włoskim brzmi imię owego ptaka, który jest symbolem odradzania się, powrotu do życia. I tak brzmi nazwa zespołu, który w roku 1990 założył znakomity muzyk, Jean Tubéry. Nazwa doprawdy piękna, a jednocześnie adekwatna do intencji, jaką kierował się założyciel zespołu. Dzieła zapomniane albo nie dość obecne w zbiorowej pamięci pragnie on „przywracać do życia”, pragnie je ukazywać w całej pełni ich prawdy i piękna. Dodać wypada, że nazwą LA FENICE Jean Tubery oddał też ukłon kornetowi – instrumentowi, którego jest niedościgłym wirtuozem. „La Fenice” – tak właśnie nazwał jedno ze swych dzieł Giovanni Martino Cesare, włoski kornecista i kompozytor z przełomu XVI i XVII wieku.
W skład stworzonego przez Jean Tubéry zespołu weszli wyśmienici muzycy. Każdy z nich cieszył się międzynarodową sławą jako solista, i każdy, dzięki współpracy z najlepszymi zespołami muzyki dawnej, miał cenne doświadczenie jako kameralista. Drogę do najbardziej prestiżowych estrad Europy otworzyło LA FENICE zwycięstwo, jakie zespół ten, już na początku swej działalności, odniósł w dwóch liczących się Międzynarodowych Konkursach Muzyki Dawnej: w Brugge i Malmö.
Gdy chodzi o repertuar, to najpierw zespół zwrócił się ku muzyce weneckiej z jej złotego wieku – Gabriellego, Monteverdiego, Cavallego. Z czasem jednak w programach koncertów LA FENICE znalazło się miejsce dla barokowej muzyki całej zachodniej Europy, choć dominantę stanowią dzieła XVII wieku.
Występy zespołu LA FENICE są zawsze wyjątkowej miary wydarzeniem na międzynarodowych festiwalach: w Paryżu (Festival d’Ile de France, Festival d’Art Sacré, Cité de la Musique, Les Grands Concerts Sacrés), w innych ośrodkach Francji (Versailles, Amronay, La Chaise Dieu, Limoges, Lourdes, Nantes), w miastach europejskich (Bazylea, Brema, Brugges, Glasgow, Innsbruck, Lisbona, Barcelona, Mediolan, Oslo, Palermo, Utrecht, Wiedeń) i w Japonii.
Nagrania LA FENICE (realizowane dla wytwórni płytowych Ricercar, K617, Opus 111, Naïve, Virgin Classics) honorowane są najwyższymi odznaczeniami i nagrodami: Choc du Monde de la Musique, Diapason d’Or, ffff Telerama, Le Grand Prix de l’Académie Charles Cros. To ostatnie wyróżnienie, mające dla muzyków rangę Nagrody Nobla, zespół otrzymał za nagranie Messe pour la Toison d’Or Mateo Romero oraz Trionfi Sacri Giovanniego Gabriellego.
Obchodząc piętnastolecie istnienia (2005) zespół LA FENICE demonstrował najcenniejsze dzieła włoskiego seicenta (Vespro della beata Vergine oraz Orfeo Monteverdiego, motety Gabriellego, oratorium Jefta Carissimiego) na koncertach we Francji, Belgii, Hiszpanii, Finlandii i Columbii.
Chœur De Chambre De Namur
Chór Kameralny z Namur powstał w roku 1987 z inicjatywy Centrum Śpiewu Chóralnego Francuskiej Wspólnoty w Belgii. Na początku swej działalności specjalizował się w wykonawstwie muzyki renesansu, baroku i wczesnego klasycyzmu. Bach, Haendel, Charpentier, Gluck, Haydn, Mozart – oto krąg twórców, których dzieła składały się na programy pierwszych koncertów i nagrań zespołu. Jednocześnie Chór z Namur wprowadził do swego repertuaru muzykę, której autorzy związani byli w przeszłości z dzisiejszym miejscem jego działalności. „Ta muzyka to nasze dziedzictwo, to świadectwo kulturalnej żywotności naszej małej ojczyzny” – wychodząc z tego założenia, zespół kultywuje ze szczególnym pietyzmem twórczość takich mistrzów jak Orlando di Lasso, Hayne van Ghiseghem, Henri Du Mont, Joseph Fiocco, André Grétry i François-Joseph Gossec. Z czasem chór poszerzył swój repertuar o muzykę XIX i XX wieku i zyskał sobie renomę wśród kompozytorów współczesnych. Powierzali mu oni prawykonania ich dzieł (Xavier Darasse, Paul Uy, Henri Pousseur, Benoît Mernier).
Dbając o nieustanny rozwój, zespół – mając stałego szefa – pracuje z wieloma dyrygentami najwyższej klasy. CHŒR DE CHAMBRE DE NAMUR z pewnością nie osiągnąłby tego mistrzostwa wokalnego, jakim olśniewa dziś słuchaczy, gdyby nie skumulowały się w nim wiedza, kunszt i doświadczenie artystów, pod których kierunkiem pracował. A byli to: Eric Ericson, Erik van Nevel, Louis Devos, Mark Minkowski, Timothy Brown, Kenneth Montgomery, Jean-Claude Malgoire, Simon Halsey, Frieder Bernius, Sigiswald Kuijken, Peter Phillips, Pierre Bartholomée, Roy Goodman, Michael Schneider, Philippe Pierlot, Philippe Herreweghe, Jordi Savall. W przeszłości chórem kierował jeden „główny dyrygent”. W latach 1992-1995 był to Pierre Cao, a po nim kierownictwo przejął Denis Menier (1995-1999). Od roku 2002 chór ma dwóch szefów. Patrick Davin pracuje z chórem nad dziełami muzyki XIX i XX wieku, a Jean Tubéry – nad dziełami muzyki dawnej.
W wykonaniach dzieł wokalno-instrumentalnych chórowi towarzyszą znakomite zespoły i orkiestry: La Petite Bande, Amsterdam Bach Soloists, Les Musiciens du Louvre, La Grande Ecurie et la Chambre du Roy, Les Agrémens, Concerto Armonico Budapeszt, Ricercar Consort, La Stagione oraz La Fenice. W zależności od rodzaju demonstrowanej muzyki chór występuje w różnym składzie: od 12 do 24 śpiewaków. Od trzech lat chór pojawia się też na estradzie w swym zminiaturyzowanym wcieleniu – jako zespół solistów o nazwie Les Solistes du Chœur de Chambre de Namur.
Koncerty chóru z Namur stanowią atrakcję wielu festiwali: w Amsterdamie, Innsbrucku, Pradze, Budapeszcie, Rovoreto, w Belgii, Francji (Centre de Musique Baroque de Versailles, Festiwal w Ambronay, Pontoise, Vieux Lyon, Rolle Journée de Nantes), Hiszpanii (Lerida, Salamanca, Barcelona, Toroëlla de Montgri, Santiago di Compostella) oraz w Kanadzie i USA.
W swym dorobku chór ma 30 płyt nagranych dla firm: Ricercar, Erato, Deutsche Harmonia Mundi, Virgin, Cypres, Eufoda, K617, Astrée-Audivis. Owe kreacje nagraniowe uzyskały najwyższe oceny krytyki muzycznej oraz tak prestiżowe tytuły i nagrody jak przyznawane w Paryżu nominacje dla Victoires de la Musique Classique, Diapason d’or, Choc du Monde de la Musique, Prix Cecilia, a także Grand Prix de l’Academie Charles Cros.
Chœur de Chambre de Namur sponsorują: Francuska Wspólnota w Belgii, Ministerstwo Kultury Francji, Belgijska Loteria Narodowa oraz miasto i prowincja Namur.
Wiedeńscy Filharmonicy (Die Wiener Philharmoniker)
Aż do czasu pierwszego koncertu orkiestry Wiedeńskich Filharmoników w dniu 28 marca 1842 – tj. więcej niż pół wieku od śmierci Mozarta i piętnaście lat od śmierci Beethovena – miasto, od którego przydomek „Wiedeńskiego klasyka” otrzymali Haydn, Mozart i Beethoven tak naprawdę nie miało stałej profesjonalnej orkiestry. Potrzeba wykonania dzieł symfonicznych była zaspakajana przez zespoły amatorskie tworzone z dwóch powodów – dla prezentacji przez kompozytorów-solistów własnej twórczości oraz dla celów charytatywnych. W tym czasie orkiestry składające się z profesjonalnych muzyków można było usłyszeć tylko w teatrach. Jedną z nich zaangażował Wolfgang Amadeus Mozart podczas Wielkiego Postu w 1785 roku – a była to Wiedeńska Dworska Orkiestra Operowa – celem wykonania sześciu koncertów, które odbyły się w Sali Mehlgrube. Ta orkiestra wystąpiła także podczas koncertu dyplomowego Ludwiga van Beethovena (2 kwietnia 1800), kiedy to po raz pierwszy zabrzmiała jego I Symfonia. Również historycznym wydarzeniem było ponad dwadzieścia lat później - 7 maja 1824 – wykonanie przez Orkiestrę Towarzystwa Przyjaciół Muzyki ( składającej się z amatorów) i Dworską Orkiestrę Operowa wspomaganą przez Zespół Muzyki Dworskiej IX Symfonii tegoż kompozytora.
Niemniej droga do powstania największego i najznakomitszego wiedeńskiego zespołu symfonicznego nie miała być prosta. Franz Lachner, bawarski kompozytor i dyrygent działający od 1830 w Dworskim Teatrze Operowym, wykonywał symfonie Beethovena między aktami baletowymi. Od eksperymentów tego rodzaju do bardziej ambitnych występów był już właściwie niewielki krok, który uczyniono za dyrekcji Lachnera, lecz jego „Towarzystwo Artystów” - na skutek strukturalnych niedoskonałości – musiało się rozpaść już po czterech koncertach.
W 1841 Otto Nicolai ( 1810 – 1849), później znany w świecie twórca opery komicznej Wesołe kumoszki z Windsoru, został mianowany głównym dyrygentem Teatru Kärtnertor ( w tym Wiedeńskiej Orkiestry Dworskiej). Pod naciskiem wybitnych osobistości wiedeńskiego życia muzycznego Nicolai kontynuował pomysł Lachnera i 28 marca 1842 poprowadził „Wielki koncert” w głównym audytorium Sali Redutowej, zorganizowany przez wszystkich muzyków Cesarskiego Teatru Dworskiego. Ta „Filharmoniczna Akademia” wyznacza wyraźnie datę narodzin orkiestry a także moment, w którym wszystkie zasady założenia „idei filharmonicznej” – aktualne do dziś - zostały zrealizowane po raz pierwszy:
- jedynie muzyk zaangażowany przez Wiedeńską Operę Narodową (pierwotnie Operę Dworska) może być członkiem Wiedeńskich Filharmoników ( integralnosć obu instytucji);
- orkiestra jest artystycznie, organizacyjnie i finansowo niezależna;
- wszystkie decyzje są podejmowane demokratycznie przez zarząd główny;
- bieżące prace administracyjne są podejmowane przez demokratycznie wybrany komitet składający się z dwunastu członków orkiestry.
Mimo wieńczonych sukcesami jedenastu koncertów pod dyrekcją Nicolaia, współpraca między tym doskonałym, lecz apodyktycznym artystą a orkiestra doprowadziła do sporu dotyczącego nowej roli niezależnego kierownictwa. Kiedy Nicolai wyjechał na stale z Wiednia w 1847 roku, nowe przedsięwzięcie pozbawione nagle nie tylko artystycznego lecz również administracyjnego kierownictwa musiało upaść.
Ostatecznie po dwunastu latach stagnacji, w czasie których zniechęcony i opuszczony zespół zdobył się jedynie na dziesięć koncertów, nastąpił długo oczekiwany punkt zwrotny. Data 15 stycznia 1860 roku rozpoczyna nowy etap w historii orkiestry – odbył się w tym dniu pierwszy z czterechabonamentowych koncertów poprowadzony przez byłego dyrektora Opery – Carla Eckerta. Od tamtej pory „koncerty filharmoniczne” odbywają się bez żadnych przerw. Jedyną zasadniczą, wprowadzoną dopiero w 1933 roku zmianą było to, iż zaprzestano kontraktowania dyrygentów na stałe, w zamian za co powierzano batutę dyrygentom gościnnym.
Poniżej zamieszczona lista przedstawia lata kadencji kolejnych szefów Die Wiener Philharmoniker:
1860 Carl Eckert
1860 – 1875 Otto Dessoff
1875 – 1882 Hans Richter
1882 – 1883 Wilhelm Jahn
1883 – 1898 Hans Richter
1898 – 1901 Gustav Mahler
1901 – 1903 Joseph Hellmsberger jr
1903 – 1908 dyrygenci gościnni
1908 – 1927 Felix von Weingartner
1927 – 1930 Wilhelm Furtwängler
1930 – 1933 Clemens Krauss
od 1933 dyrygenci gościnni
Po dyrekcją Otto Dessoffa znacznie poszerzono repertuar orkiestry i wprowadzono pewne nowości organizacyjne ( Archiwum Muzyczne, Centrum Administracyjne). Po raz trzeci ( i jak dotychczas ostatni) zmieniono wówczas siedzibę orkiestry – od początku sezonu 1870 – 71 jest nią Złota Sala Musiverein, która ze względu na swe warunki akustyczne jest wprost idealnym miejscem dla Wiedeńskich Filharmoników. To pod dyrekcją legendarnego Hansa Richtera ( prowadzącego pierwsze przedstawienia Wagnerowskiej tetralogii Pierścień Nibelungów w Bayreuth) ten niezrównany zespół osiągnął miano jednej z najlepszych orkiestr na świecie. Soliści i dyrygenci koncertujący z wiedeńska orkiestrą mieli niepowtarzalna szansę spotkania się z wybitnymi osobistościami ówczesnego świata muzyki, m.in. z Wagnerem, Verdim, Brucknerem, Brahmsem Lisztem. „Złoty wiek” – jak została nazwana kadencja Richtera – zaowocowała światowymi premierami II i III Symfonii Brahmsa oraz VIII Symfonii Brucknera. Z Gustavem Mahlerem orkiestra wyjechała po raz pierwszy za granicę ( I Światowa Wystawa w Paryżu w 1900), natomiast rzeczywista działalność „wyjazdowa” zespołu ( uznanego oficjalnie w 1908) rozpoczęła się w 1922 tournée po Ameryce Południowej z Feliksem von Weingartnerem.
Duże znaczenie w historii Wiedeńskich Filharmoników miały jej bliskie stosunki z Richardem Straussem. W latach 1906 -–44 Strauss dyrygował licznymi występami operowymi i symfonicznymi z udziałem orkiestry w kraju i za granica. Łączyła ich serdeczna przyjaźń, której dowodem były też zorganizowane przez Filharmoników „familijne” uroczystości z okazji 75. i 80. urodzin dyrygenta-kompozytora ( 1939, 1944). Świadczyła tez o tym „deklaracja miłości” Straussa wygłoszona na stulecie orkiestry w 1942: „Wysławianie Filharmoników jest jak przywożenie skrzypiec do Wiednia. Ale ja nie mniej doceniam piano instrumentów drewnianych, błyskotliwość harfy i nieugiętość kotłów. Wasze artystyczne osiągnięcia oklaskiwane są przez zadowolonych słuchaczy na całym świecie. Dzisiaj chciałbym wyrazić swój zachwyt w jednym krótkim zdaniu: „Tylko ten, kto dyrygował Wiedeńskimi Filharmonikami wie, jacy są oni naprawdę!” Ale to pozostanie naszą najskrytszą tajemnicą! Już mnie rozumiecie – tak jak na podium!”
Bardzo ważna dla zespołu była również współpraca z Arturem Toscaninim ( 1933- 1937), a także z Wilchelmem Furtwänglerem, który w sytuacji zmian systemu stałego kontraktowania dyrektorów faktycznie pozostawał szefem Wiedeńskich Filharmoników w latach 1933 – 45 i 1947 – 54.
Polityka Hitlera w 1938 roku uderzyła w Filharmoników w bardzo brutalny sposób. Bez żadnych rozmów Narodowi Socjaliści nakazali zwolnienie z Opery Narodowej wszystkich artystów pochodzenia żydowskiego i rozwiązali Wiedeńskie Towarzystwo Muzyczne. Tylko interwencja Furtwänglera wstrzymała decyzję o zwolnieniu pół-Żydów i bliskich krewnych oraz uchroniła ich od prześladowań. Instytucja pogrążona była jednak w żałobie, bowiem w obozie koncentracyjnym zamordowano sześciu muzyków, a jeden młody skrzypek zginął na wschodnim froncie.
Pod koniec drugiej wojny światowej orkiestra wznowiła swoją politykę rozpoczęta w 1933 roku, a polegająca na angażowaniu najwybitniejszych dyrygentów gościnnych. Współpracowali z nią wówczas m.in.: Wilchelm Furtwängler, Erich Kleiber, Otto Klemperer, Hans Knappertsbusch, Clemens Krauss, Dimitri Mitropoulos, Eugene Ormandy, Carl Schuricht, George Szell, Bruno Walter., Carlo Maria Giulini, Sir George Solti oraz z młodszej generacji – Claudio Abbado, pierre Boulez, Christoph von Dohnányi, John Eliott Gardiner, Bernard Haitink, Arvid Jansons, Carlos Kleiber, James Levine, Lorin Maazel, Zubin Mehta, Ricardo Mutti, Roger Norrington, Seiji Ozawa, André Previn, Simon Rattle. Specjalne miejsce w powojennej historii Wiedeńskich Filharmoników zajmuje współpraca z jej dyrygentami honorowymi – Karlem Böhmem i Herbertem von Karajanem oraz Leonardem Bernsteinem (honorowym dyrygentem gościnnym).
Doskonałe nagrania Wiedeńskich Filharmoników dla firm Decca, DGG, CBS, EMI, Philips, Unitel, Telemondial oraz dla Radia Austriackiego wskazują na to, że spełniają oni najwyższe wymagania multimedialnego przemysłu muzycznego. Pomimo przystosowania do nowoczesnych gustów i trendów, pozostaje jednak wierna tradycji ( np. ciesząca się wciąż ogromną popularnością seria Koncertów Noworocznych oraz ważną rola, jaką pełni podczas prestiżowego Festiwalu w Salzburgu), bazując wciąż na tych samych założeniach swego działania, co za czasów kierownictwa Otto Nicolaia ( autonomia zespołu, koncerty abonamentowe).
Die Wiener Philharmoniker jest czymś znacznie więcej niż najlepszym „austriackim artykułem eksportowym”. Jej członkowie są ambasadorami wyrażającymi w najcudowniejszy sposób – poprzez muzykę – przesłanie pokoju, humanizmu, pojednania ( np. Msza Papieska w Rzymie z Herbertem von Karajanem – 1985 czy tournée w Izraelu z udziałem Leonarda Bernsteina – 1988).
Za swoje wybitne osiągnięcia Wiedeńscy Filharmonicy otrzymali liczne nagrody, złote i platynowe płyty, odznaczenia państwowe i honorowe członkostwo wielu instytucji. Narodowy Bank Austrii wydał okolicznościowa serię złotych monet Silharmoników Wiedeńskich ( 1989), z kolei austriackie Ministerstwo Poczty i Telegrafu – trzy specjalne okolicznościowe znaczki ( 1959, 1967 i 1992). Istniejące dwa Towarzystwa Przyjaciół Wiedeńskich Filharmoników – w Nowym Jorku i Tokio – podkreslają międzynarodowe uznanie dla tego zespołu.
Valery Gergiev
Jest dziś uznany w świecie za jedną z najwybitniejszych muzycznych osobowości swojej generacji. Jako artystyczny i naczelny dyrektor Teatru Maryjskiego w Petersburgu, (dawna Orkiestra, Balet i Opera im. Kirowa) doprowadził tę legendarną placówkę do międzynarodowego uznania. Razem z orkiestrą i zespołem operowym Teatru Maryjskiego Maestro Gergiev występował w 45 krajach w Północnej i Południowej Ameryce, Europie, Azji, i Australii. Mianowany Pierwszym Dyrygentem London Symphony od stycznia 2007, jest też Valery Gergiev Pierwszym Dyrygentem Filharmonii w Rotterdamie, Pierwszym Gościnnym Dyrygentem Metropolitan Opera, założycielem i dyrektorem artystycznym festiwali: „Gwiazdy Białych Nocy” w Petersburgu, Festiwalu Wielkanocnego w Moskwie, Festiwalu Gergieva w Rotterdamie, Międzynarodowego Festiwalu im. Mikkeli w Finlandii a także powstającego Festiwalu Rusi Kijowskiej na Ukrainie. Maestro Gergiev często występuje też jako gościnny dyrygent z takimi zespołami jak Chicago Symphony i Wiener Philharmoniker.
Urodzony w Moskwie w rodzinie ossetyńskiej, Maestro Gergiev studiował dyrygenturę u Ilya Musina w Leningradzkim Konserwatorium. W wieku 24 lat został zwycięzcą Konkursu Herberta von Karajana w Berlinie. Debiutował w Operze im. Kirowa w 1978 operą Wojna i Pokój , został mianowany Dyrektorem Artystycznym i Pierwszym Dyrygentem Opery im. Kirowa w 1988 a w 1996 został Artystycznym i Naczelnym Dyrektorem Teatru Maryjskiego. W 2003 obchodził swoje 50 urodziny i 25-lecie pracy z Teatrem Maryjskim tworząc w związku z obchodami 300.lecia Petersburga nie mający precedensu, 3-miesieczny festiwal „Gwiazdy Białych Nocy”. W tym samym roku prowadził galę otwierającą sezon Metropolitan Opera i Carnegie Hall – w tej ostatniej występując z Orkiestra Teatru Maryjskiego.
Tej jesieni The Wall Street Journal pisał: „Program Teatru Maryjskiego pod dyrekcją Maestro Gergieva to prawdziwie dyplomatyczna i głęboko humanistyczna wizja sztuki na skalę globalną, wykraczająca poza ramy muzyki klasycznej”.
W sezonie 2004-2005 Valery Gergiev zainicjował cykl koncertów charytatywnych pod nazwą Biesłan – Muzyka dla Życia. Pod jego dyrekcją odbyły się koncerty w Nowym Jorku, Paryżu, Londynie, Tokyo, Rzymie i w Moskwie a następnie w 17 miastach USA ( w tym 3 koncerty w Carnegie Hall). W listopadzie 2005 Valery Gergiev wraz z legendarnym francuskim kompozytorem i dyrygentem Pierre Boulez’em poprowadził Orkiestrę Teatru Maryjskiego na gali Maryjskiego Teatru, która odbyła się na scenie Opéra National de Paris - Palais Garnier. Masestro Gergiev poprowadził z Operą Teatru Maryjskiego Nosa Szostakowicza w Opéra Bastille oraz Tristana i Izoldę Richarda Wagnera w Opéra National de Paris.
W marcu 2006, Maestro Gergiev rozpoczął serię siedmiu koncertów w Avery Fisher Hall w Lincoln Center w Nowym Jorku poświęconych przedstawieniu wszystkich symfonii Szostakowicza, w związku ze stuleciem urodzin rosyjskiego kompozytora. W tej prezentacji bierze udział zarówno Filharmonia Rotterdamska jak i Orkiestra Teatru Maryjskiego. Przewidziane są także koncerty w innych miastach USA. Szostakowiczowi poświęcone będą również koncerty w Londynie z London Symphony, z Orkiestrą Teatru Maryjskiego, Filharmonią Rotterdamską i z Wiener Philharmoniker. Podczas festiwalu “Gwiazdy Białych Nocy “ w tym roku symfonie Szostakowicza wykonane zostaną przez Orkiestrę Teatru Maryjskiego przed którą na podium dyrygenckim staną oprócz Gergieva także Christoph Eschenbach, Esa-Pekka Salonen, Paavo Järvi, Maris Jansons, Maxim Shostakovich i Riccardo Muti. Na tym samym festiwalu przedstawione będą takie dzieła Szostakowicza jak Młoda dama i chuligan, Płaszcz , Złoty Wiek, Nos i Lady Macbeth powiatu mceńskiego.
Występy Teatru Maryjskiego w Ameryce obejmują coroczne występy w Kennedy Center i przedstawienie Pierścienia Nibelungów Wagnera zrealizowane przez Teatr Maryjski w Orange County Performing Arts Center, Costa Mesa, California w 2006 i w Metropolitan Opera House w lipcu 2007.
Maestro Gergiev został uhonorowany licznymi międzynarodowymi odznaczeniami wsród których trzeba wymienić Nagrodę Dymitra Szostakowicza, Nagrodę Złotej Maski - najważniejszą nagrodę przyznawaną w dziedzinie teatru w Rosji, tytuł Ludowego Artysty Rosyjskiego (najwyższe odznaczenie rosyjskie w dziedzinie kultury), Kryształową Nagrodę Międzynarodowego Forum Ekonomicznego oraz EastWest Institute’s 25th Anniversary Lifetime Achievement Award w uznaniu dla jego pełnego zaangażowania oddania na rzecz ludzkości. Wśród odznacznonych tą nagrodą znaleźli się Tony Blair – Premier Wielkiej Brytanii i Sanford Weill Prezes Citigroup. W 2006 Valery Gergiev otrzymał Polar Music Prize Szwedzkiej Akademii Królewskiej, uważaną za “muzycznego Nobla”; the 2006 ‘Distinctive Contribution’ Award Amerykańsko –Rosyjskiej Fundacji Współpracy Kulturalnej w Waszyngtonie a w czerwcu 2006 otrzymał Nagrodę Herberta von Karajana przyznawaną najwybitniejszym żyjącym muzykom.
Valery Gergiev nagrywa od 1989 wyłącznie dla firmy Universal (Philips Decca i Deutsche Grammophon). Jego szeroka dyskografia obejmuje nagrania wielu rosyjskich oper wykonywanych przez Orkiestrę i solistów Teatru Maryjskiego, cykl “wojennych” symfonii Szostakowicza (IV – IX) z Orkiestrą Teatru Maryjskiego i Filharmonią Rotterdamską, a także symfonie Czajkowskiego, Berlioza i Mussorgskiego z Wiener Philharmoniker.
