kompozytor, pianista, perkusista i muzyk live electronics; ur. 1 listopada 1975, Kielce; zm. 18 lipca 2025, Poznań. Ukończył Średnią Szkołę Muzyczną w Kielcach w klasie fortepianu Jolanty Płoskiej. W okresie szkoły podstawowej i średniej poza grą na fortepianie związany był z ówczesną kontrkulturową sceną jazzowo-rockową. Studiował na Akademii Muzycznej w Poznaniu, zdobywając dwa dyplomy – w zakresie dyrygentury chóralnej pod kierunkiem Janusza Dzięcioła (1999) oraz kompozycji w klasie Lidii Zielińskiej (2010). Tytuł doktora sztuk muzycznych w dziedzinie kompozycji uzyskał w Akademii Muzycznej w Krakowie (2012, temat pracy: Obszary i struktury materiału muzycznego, promotor - prof. L. Zielińska, recenzenci: prof. Włodzimierz Kotoński, prof. Józef Rychlik). W 2018 roku otrzymał stopień doktora habilitowanego.
Uczestniczył w licznych kursach mistrzowskich: kompozycji filmowej Jana A.P. Kaczmarka w Instytucie Rozbitek (2006), muzyki Karlheinza Stockhausena w Kurten (2008), Acanthes w Centre Pompidou - Metz, pod kierunkiem Tristana Muraila, Beata Furrera i wykładowców IRCAM w zakresie muzyki elektronicznej i programowania Max/MSP (2010), warsztatach „Deep Listening“ z Pauline Oliveiros i kompozycji u Catherine C. Hannix w STEIM w Amsterdamie (2012) oraz warsztatach ze Zbigniewem Karkowskim w SME Akademii Muzycznej w Poznaniu (2012).
Latem 1997 przebywał w Chicago – wówczas zainteresował się współczesną muzyką improwizowaną, zarówno akustyczną, jak i elektroniczną, free jazzem, wielokulturową mieszanką różnych elementów muzyki miejskiej. Fascynacje te doprowadziły do utworzenia, wraz z trębaczem Tomkiem Ziętkiem i basistą Wojtkiem Mazolewskim, grupy o nazwie L.E.M. (Live Electronic Music). Zespół współtworzył polską scenę improwizowanej elektroniki. Rafał Zapała jako perkusista fascynuje się bogactwem rytmów afrykańskich, latynoskich i azjatyckich. W latach 1998-2000 koncertował jako perkusjonista sesyjny w wielu projektach. Równolegle zainteresował się muzyką elektroniczną: od klubowej - (Viksa Kovač live act, Loco Star, remix Dig i Din Andrzeja Smolika, Drum Machina) po eksperymentalne projekty sound artowe związane z działalnością Studia Muzyki Elektroakustycznej w Poznaniu.
Założył zespoły an_ARCHE NewMusicEnsemble, Kołorking Muzyczny, wykonujące muzykę współczesną komponowaną, improwizowaną, elektroniczną, eksperymentalną, oraz fundację an_ARCHE NewMusicFoundation.
Jego kompozycje prezentowane były na takich festiwalach muzyki nowej, jak m.in. „Warszawska Jesień" – koncerty koła młodych, „Sound screen“, „Poznańska Wiosna Muzyczna“, „Contem.Ucha“, Susaa Festival (Dania), Made in Chicago Festival, Ale Kino! i EmuFest 2012 w Rzymie.
Od 2004 współpracował z poznańskimi teatrami – Teatrem Animacji, Sceną na Piętrze, a także z Akademią Sztuk Pięknych w Poznaniu (spektakl teatralny wystawiany na FAMIE 2004). Tworzył muzykę do przedstawień teatralnych (z reżyserem J. Moszkowiczem), baletowych, muzykę filmową (m.in. do Świadectwa reż. P. Pitera], ścieżki dźwiękowe do programów dokumentalnych i reklam. Brał także udział w projektach Rogera Watersa i Raya Wilsona (Genesis).
W pierwszej połowie 2014 roku prowadził badania w CCRMA na Uniwersytecie Stanforda, które dotyczyły użycia technologii biofeedcacku w instalacjach muzycznych. Jego autorska koncepcja Live Electronic Preparation ukazała się w książce pt. Handbook of Interactive Audio (Oxford University Press 2014).
Był artystą–rezydentem w CK „Zamek” (2014), Filharmonii Świętokrzyskiej (2014/2015), ZK/U Berlin (2016) i Vertigo STARTS (2019).
W ramach stypendium Fulbright Senior Award (2021), niezwykle rzadko przyznawanego w dziedzinie sztuki, zrealizował badawczo-artystyczny projekt, którego celem było stworzenie teorii nowej, zapośredniczonej przez narzędzia technologiczne, formy otwartej (Real-time Interactive System for Non-linear Music Composition and Performance). Odzwierciedlona została w utworze Introverts' Collective, który Hashtag Ensemble prawykonał w kalifornijskich centrach muzyki elektroakustycznej: The Center for New Music and Audio Technologies na University of California (Berkeley) oraz w The Stanford University Center for Computer Research in Music and Acoustics. Odbyły się tam dwa koncerty monograficzne Zapały.
Jego pięcioczęściowa opera Solastalgia skomponowana została w 2022 roku na zamówienie Teatru Wielkiego im. S.Moniuszki w Poznaniu.
Szczególne miejsce w twórczości zajmowały akcje i instalacje dźwiękowe wpisane w przestrzeń miejską, m.in.: Sensorium – monumentalna przestrzeń muzyczna w Wieży Zegarowej CK Zamek w Poznaniu, kontrolowana za pomocą danych biofizycznych Zwiedzającego (www.sensorium.poznan.pl) i Post-Apocalypsis (złoty medal dla polskiego pawilonu za „Sound Design” na Quadriennale w Pradze 2015).
Na marginesie swojej działalności artystycznej (komponowania muzyki, kreowania nowych sytuacji muzycznych, nowych zespołów) Rafał Zapała tworzył również tzw. sztukę użytkową. Współpracował z plastykami (projekt i s o | a t i o n z Kobasem Laksą) i projektantami mody, m.in. przez trzy lata był dyrektorem muzycznym festiwalu „Art Fashion“ w Starym Browarze w Poznaniu.
W 2023 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego i pełnił funkcję profesora Akademii Muzycznej w Poznaniu.
W 2022 roku Rada Miasta Poznania przyznała mu Nagrodę Artystyczną Miasta Poznania - za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej oraz upowszechnianie kultury. W 2025 roku otrzymał Nagrodę ZAiKS-u dla kompozytora za promowanie polskiej muzyki współczesnej.
aktualizacja: 2015 (Maria Kominek-Karolak), 2020, 2025 (Wiktoria Antonczyk)
Strona internetowa kompozytora: http://zapala.com.pl/
O nas
Nasze projekty
Dusza dźwięków
Encyklopedia
Kalendarz wydarzeń
Nasze patronaty
Szukaj
