Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego zostało powołane 1 października 2005 roku zarządzeniem Ministra Kultury. Uroczyście zainaugurowało swoją działalność koncertem w dniu 21 grudnia 2005 roku w siedzibie Narodowej Orkiestry Polskiego Radia w Katowicach w wykonaniu gospodarzy pod batutą Krzysztofa Pendereckiego. W programie znalazły się się dwa utwory Krzysztofa Pendereckiego: Chaconna oraz Koncert fortepianowy "Zmartwychwstanie. Jako solistka zaprezentowała się Beata Bilińska.
Działalności Centrum Muzyki przyświeca idea inspirowania najzdolniejszych młodych muzyków do doskonalenia umiejętności i dążenia ku pełnej dojrzałości artystycznej. Centrum organizuje kursy mistrzowskie, warsztaty solowe, kameralne i orkiestrowe, seminaria oraz wykłady i konkursy.
Drugą - obok edukacji muzycznej - sferą działalności instytucji są koncerty i festiwale. Podczas nich dzieła tworzone współcześnie wykonywane są przez muzyków młodego pokolenia i ich mistrzów.
Dzięki cennym kontaktom i wymianie doświadczeń Centrum pragnie umożliwić młodemu pokoleniu muzyków pogłębienie swej wiedzy muzycznej poprzez lepsze poznanie znaczenia struktury i stylów muzycznych oraz zachęcić studentów do wykonawstwa muzycznego, w którym technika zostanie podporządkowana wyobraźni poprzez poznanie filozoficznych i społecznych uwarunkowań poszczególnych kompozycji.
Wydarzenia te odbywają się w wybudowanej w 2012 roku siedzibie, która spełniła marzenie Krzysztofa Pendereckiego – utworzenie unikalnego międzynarodowego ośrodka muzyki. Inwestycję wartości 65 milionów złotych, według projektu krakowskiego Biura Architektonicznego DDJM, współfinansuje Unia Europejska (środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Infrastruktura i Środowisko), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Województwo Małopolskie i Stowarzyszenie Akademia imienia Krzysztofa Pendereckiego, Międzynarodowe Centrum Muzyki. Inwestorem przedsięwzięcia jest Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego. Centrum oddalone jest od aglomeracji miejskiej, a nowoczesne zaplecze techniczne i znakomita sala koncertowa pozwalają realizować nadrzędny program instytucji.
Centrum otrzymało cały szereg nagród i wyróżnień. Nagrodę Koryfeusz Muzyki Polskiej w kategorii "wydarzenie 2013 roku w muzyce” wręczono za uroczystość otwarcia siedziby Centrum w Lusławicach w dniu 21 maja 2013 roku. Nagroda "Lider Małopolski 2013” przyznano za stworzenie miejsca dla kształcenia i doskonalenia umiejętności muzycznych młodych twórców w oparciu o duchowe wartości i dawną, polską tradycję kształcenia artystycznego "uczeń–mistrz”.
Dzięki wyjątkowemu projektowi siedziby biuro architektoniczne i Centrum odebrały Nagrodę Roku Stowarzyszenia Architektów Polskich (2013) oraz Nagrodę Województwa Małopolskiego im. Stanisława Witkiewicza w kategorii "Architektura użyteczności publicznej, w tym mała architektura i zagospodarowanie przestrzeni”. Prestiżowy tytuł "Znak Dziedzictwa Europejskiego 2025" przyznała Komisja Europejska ze względu na to, że instytucja odegrała szczególną rolę w kształtowaniu historii i kultury Europy.
aktualizacja: Wiktoria Antonczyk(2026)