In memoriam Osvaldas Balakauskas (1937–2026) - nie żyje znany litewski kompozytor

W wieku 88 lat 15 kwietnia zmarł w Wilnie Osvaldas Balakauskas (1937–2026) – znany litewski kompozytor i pedagog, wieloletni wykładowca Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru, laureat Litewskiej Narodowej Nagrody Kultury i Sztuki.

Kształcił się na Wydziale Muzycznym Wileńskiego Instytutu Pedagogicznego (1957–1961), a następnie studiował kompozycję w Konserwatorium Kijowskim w klasie prof. Borysa Latoszyńskiego (1964–1969).

Wpływ na styl kompozytorski Osvaldasa Balakauskasa wywarła przede wszystkim twórczość Borisa Blachera, Karlheinza Stockhausena, Pierre’a Bouleza, Iannisa Xenakisa, Antona Weberna i Oliviera Messiaena. Poprzez nową harmonię (opartą najczęściej na modelach oktatonicznych i eneatonicznych) kompozytor kreował szczególny, intrygujący "klimat” dźwiękowy, określany jako "tonacja Balakauskasa”. Stworzył specyficzny serializm - system dodekatoniki, oparty na wielodźwiękowych strukturach diatonicznych. System ten został szczegółowo opisany w pracy teoretycznej Balakauskasa pt. Dodekatonika (część I została wydana przez Akademię Muzyczną w Krakowie).

Od 1985 roku wykładał w Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru (wcześniej Konserwatorium Litewskim); w latach 1988–1992 oraz 1994–2006 kierował Katedrą Kompozycji. W 1995 roku otrzymał tytuł profesora. W ciągu kilku dekad wykształcił liczne grono kompozytorów.

Dzieła Balakauskasa rozbrzmiewały na prestiżowych międzynarodowych festiwalach – "Warszawska Jesień”, "Praska Wiosna”, biennale w Berlinie i Zagrzebiu, Światowe Dni Muzyki ISCM, MaerzMusik, "Wratislavia Cantans” i wielu innych.

W latach 1992–1994 pełnił funkcję konsula nadzwyczajnego Republiki Litewskiej we Francji, Hiszpanii i Portugalii.

Kompozytor został uhonorowany państwowymi odznaczeniami: w 1996 roku otrzymał Litewską Narodową Nagrodę Kultury i Sztuki, w 1998 roku – Order Wielkiego Księcia Giedymina, a w 2012 roku – odznakę honorową Ministerstwa Kultury "Nieś swoje światło i wierz” (Nešk savo šviesą ir tikėk).

Cześć Jego pamięci!