"Paris and its influence on the musical culture of the 20th-century Central and Eastern Europe" - konferencja międzynarodowa w Warszawie

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk i Związek Kompozytorów Polskich zapraszają do udziału w konferencji międzynarodowej pt. "Paryż i jego wpływ na kulturę muzyczną Europy Środkowej i Wschodniej w XX wieku". Oficjalnym językiem konferencji będzie angielski. Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 1 lutego 2026 roku.

Rola Paryża jako jednego z centrów migracji w świecie kultury i muzyki była wielokrotnie omawiana, podobnie jak działalność muzyków z Europy Środkowej i Wschodniej w stolicy Francji. Polscy badacze szczególnie interesowali się nurtem neoklasycznym, w tym rolą Nadii Boulanger jako nauczycielki kilku pokoleń polskich kompozytorów. Jednak temat Paryża i jego roli w kulturze krajów Europy Środkowej i Wschodniej wydaje się wciąż daleki od wyczerpania, a jego badanie może przynieść nowe perspektywy i odkrycia.

Organizatorzy konferencji dążą do zbadania roli Paryża jako kluczowego europejskiego centrum transferu i wymiany kulturowej między krajami Europy Zachodniej, Środkowej i Wschodniej.

Co nowo przybyli wnosili do kultury muzycznej Europy Zachodniej i jak ich obecność zmieniała jej życie muzyczne? Jakie sieci tworzyli? Jaką rolę odegrali migrujący artyści i organizatorzy życia muzycznego jako aktorzy budujący różnorodne kręgi wpływów i relacji między Paryżem a ich rodzimymi kulturami? Jaką rolę odegrał Paryż w życiu i twórczości emigrantów, którzy znaleźli tam swoje miejsce, zarówno w okresie międzywojennym, jak i podczas zimnej wojny? Podczas konferencji omówione zostaną powyższe zagadnienia oraz takie, jak problemy badawcze, jak:

• Transfer kulturowy między Paryżem a krajami Europy Środkowej i Wschodniej:
  • wymiana idei, koncepcji i artystów: sieciowanie muzyczne ponad granicami;
  • rola diaspor muzycznych: École de Paris, Stowarzyszenie Młodych Muzyków Polaków;
  • muzycy jako członkowie szerszych diaspor artystycznych: transfer kulturowy między dziedzinami sztuk;
  • perspektywy porównawcze różnych diaspor narodowych w Paryżu.
• Paryż jako miejsce przejściowe, znaczący przystanek lub nowe miejsce działalności dla migrantów muzyków przed i po II wojnie światowej: kompozytorzy, wykonawcy, twórcy muzyki filmowej i popularnej:
  • emigracja Żydów przed II wojną światową;
  • uchodźcy polityczni: kompozytorzy z ZSRR i strefy sowieckiej;
  • Paryż jako punkt tranzytowy w drodze do Stanów Zjednoczonych: transatlantyckie sieci migracyjne artystów.
• Paryż a zimna wojna:
  • kompozytorzy i muzycy w kręgach emigracyjnych intelektualistów: czasopismo "Kultura” i jej redaktor Jerzy Giedroyc; Kongres Wolności Kultury (Congress for Cultural Freedom); Centrum Dialogu Ojców Pallotynów; powiązania z Radiem Wolna Europa i innymi mediami emigracyjnymi;
  • emigranci – kompozytorzy uchodźcy polityczni w Paryżu;
  • ponadnarodowe sieci i współpraca.
• Paryż jako miejsce edukacji dla kompozytorów z Europy Środkowej i Wschodniej:
  • wielcy pedagodzy i wizjonerzy: Nadia Boulanger, Olivier Messiaen, Pierre Boulez, Gérard Grisey – ich rola w rozpowszechnianiu idei muzycznych;
  • École Normale de Musique – tworzenie międzynarodowej sieci muzyków: idea, profesorowie, studenci (ich działalność po powrocie do ojczyzny);
  • GRM (Groupe de Recherches Musicales), IRCAM (Institut de Recherche et de Coordination Acoustique/Musique) – muzyka i technologia (np. musique concrète, musique spectrale, muzyka elektroniczna i komputerowa) w budowaniu sieci międzynarodowych;
  • Międzynarodowa Trybuna Kompozytorów (IRC), Domaine Musicale i inne instytucje jako promotorzy transferu kulturowego.
• Podejścia metodologiczne:
  • perspektywy transnarodowe i porównawcze: poza narracjami narodowymi;
  • sieci i aktorzy: badanie muzyków emigrantów, organizatorów życia muzycznego i ich interakcji kulturowych;
  • tożsamości diasporowe i transfer kulturowy: muzyka jako strefa kontaktu między diasporą a ojczyzną;
  • źródła i metody: archiwa, historie mówione i inne podejścia.

Program obejmie wykłady plenarne, panele tematyczne i dyskusje okrągłego stołu, mające na celu wspieranie dialogu interdyscyplinarnego. Organizatorzy zapraszają do nadsyłania prac badaczy i praktyków na każdym etapie kariery i ze wszystkich dyscyplin. Zachęcają do zgłaszania propozycji zarówno referatów, jak i paneli.

Wytyczne dotyczące zgłoszeń:

• Abstrakty: 250–300 słów dla pojedynczych referatów.
• Nota o autorze (100 słów), zawierająca afiliację i dane kontaktowe.
• Termin nadsyłania zgłoszeń: 1 lutego 2026 r.
• Powiadomienie o zakwalifikowaniu: 28 lutego 2026 r.

Propozycje należy przesyłać na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Konferencja planowana jest jako wydarzenie stacjonarne i odbędzie się w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Długa 26, Warszawa.

Opłata konferencyjna wynosi: 120 euro lub 500 PLN. Należy ją uiścić po akceptacji zgłoszeń.

Wybrane referaty zostaną opublikowane w tomie z serii wydawniczej "Muzyka polska za granicą”. Termin nadsyłania artykułów do publikacji upływa 31 października 2026 r.

Konferencja odbędzie się w ramach projektu badawczego DAINA 3 "Polskie i litewskie emigracyjne kultury muzyczne we Francji i USA w XX wieku”.

Rada Programowa:

• dr hab. Beata Bolesławska-Lewandowska, prof. Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk
• dr hab. Jolanta Guzy-Pasiak, prof. Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk
• prof. dr hab. Iwona Lindstedt, Instytut Muzykologii, Uniwersytet Warszawski
• dr hab. Barbara Mielcarek-Krzyżanowska, prof. Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy
• Sekretarz Konferencji: Łucja Siedlik, doktorantka, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Dodatkowe informacje: https://www.ispan.pl/badania/zaklad-muzykologii