Cztery kwartety smyczkowe

Cztery kwartety smyczkowe – Karola Szymanowskiego, Grażyny Bacewicz, Michała Lorenca oraz Dymitra Szostakowicza zabrzmią w sobotę, 26 maja 2012 roku w Filharmonii Wrocławskiej w wykonaniu zespołu Lutosławski Quartet (na zdjęciu).

„Siarczyste zakończenie tej części, w którym rozbłyska swada, z jaką góralscy grajkowie zwykli szarpać puste struny swych basetli, działa jak łyk siwuchy na spragnionego” – pisał Andrzej Chłopecki o pierwszej części I Kwartetu smyczkowego Karola Szymanowskiego. Kilkadziesiąt lat wcześniej Jarosław Iwaszkiewicz głosił, że żadne z dotychczasowych dzieł kompozytora z Tymoszówki „nie dyszało takim żarem południa; (…) żarem soczystym, dojrzałym, pachnącym zbożem Ukrainy”. Utwór ten powstał w jednym z najtrudniejszych okresów w życiu kompozytora – jesienią 1917 roku, po opuszczeniu Tymoszówki, z której zmuszony był wyjechać wraz z całą rodziną z powodu zaostrzających się działań rosyjskich rewolucjonistów.
VIII Kwartet smyczkowy Dymitra Szostakowicza powstał w 1960 roku po ujrzeniu przez kompozytora zniszczonego nalotami dywanowymi Drezna. Kompozytor pracował wówczas nad muzyką do niemiecko-radzieckiego filmu Pięć dni i pięć nocy, a napisanym w zaledwie trzy dni kwartetem pragnął uczcić pamięć „Ofiar faszyzmu i wojny”. Stąd tak wstrząsająca i tragiczna wymowa dzieła. Utwór ten kompozytor potraktował w sposób niezwykle osobisty, umieszczając autocytaty oraz motyw przewodni w postaci dźwiękowego monogramu D-ES-C-H, który odpowiadał inicjałom „D. Sch” – Dymitr Schostakovich.
III Kwartet smyczkowy Grażyny Bacewicz powstał w 1947 roku w Paryżu. To jeden z najbardziej zrównoważonych wewnętrznie i dojrzałych utworów kompozytorki, stanowiący zarazem punkt zwrotny w jej karierze.
Dla niezwykle cenionego i znanego współczesnego twórcy muzyki filmowej „pisanie muzyki to rodzaj schizofrenii – wchodzenie w rzeczywistość, której nie ma, kreowanie jej”. Kwartet smyczkowy Michała Lorenca – autora muzyki m.in. do takich filmów, jak Różyczka, Kołysanka, Złoto Dezerterów czy Psy – napisany został w 2012 roku.