2006-01-28

Dnia 28 stycznia 2006 roku o godz. 18.00 w Sali Koncertowej na Ołowiance Filharmonii Bałtyckiej w Gdańsku odbędzie się sesja naukowa poświęcona astronomowi i najnowszym odkryciom naukowym z dziedziny astronomii zatytułowana Urodziny Heveliusza.
Fundacja Gdańska w ramach obchodów Urodzin Heweliusza planuje odsłonięcie pomnika Jana Heweliusza na placu przed Ratuszem Staromiejskim, uroczystą paradę historycznych postaci z Heweliuszem na czele do Filharmonii na Ołowiance, rozstrzygnięcie konkursu plastycznego Śladami Jana Heweliusza na temat Gdańskiego Astronoma w gdańskich szkołach podstawowych i gimnazjalnych, projekcja miniatury filmowej Jan Heweliusz – astronom z Gdańska przygotowanej przez uczniów VI klasy Szkoły podstawowej nr 23 w Gdańsku objętej artystyczną opieką przez Stowarzyszenie Bursztynowe Oko. Ponadto projekcja animacji komputerowej lądowania sondy kosmicznej Pathfinder na Marsie przygotowanej przez NASA oraz część muzyczna z udziałem duetu Doroty Miśkiewicz i Grzegorza Turnaua. Orkiestra Filharmonii Bałtyckiej pod batutą Michała Nesterowicza w iście "muzyczny w sposób" opisze planety Układu Słonecznego w dziele Gustava Holsta - Planety.

Świat planet będzie nas fascynował aż po kres istnienia cywilizacji. Suitę orkiestrową Planety angielskiego kompozytora Gustava Teodora Holsta (1874-1934) z powodzeniem możemy określić jako „wrota wszechświata”. Siedmioczęściowa suita na dużą orkiestrę symfoniczną i sześciogłosowy chór żeński trwająca mniej niż godzinę w bardzo wyrazisty i sugestywny sposób prezentuje najbliższe otoczenie Ziemi - siedem planet układu słonecznego (oczywiście według stanu wiedzy z roku 1916). Muzyka rozgrywa się na dwóch planach – pierwszy za pomocą symboli mitologicznych bóstw opisuje ciała niebieskie, drugi dramaturgiczny, będący obrazem życia ludzkiego od narodzin aż po bezkres niebytu.

Holst swoje 7-częściowe dzieło określił jako „serię nastrojowych obrazów”. Wspaniałym zabiegiem okazało się zestawienie kontrastów: brutalny męską siłą Mars przeciwstawiony tchnącej łagodnością Wenus. Szybki i zwinny Merkury (Mercury, the Winged Messenger) przeciwstawiony masywnemu i powolnemu Jowiszowi (Jupiter, the Bringer of Jollity). Nie jest tajemnicą, że Holst napisał Planety pod wpływem fascynacji astrologią Dalekiego Wschodu, a stąd już tylko krok do „muzycznej metafory” emocjonalnych stanów człowieka – od pełnego dojrzałości i doświadczenia Saturna (Saturn, the Bringer of Old Age), poprzez magię i nieprzeniknioność Uranu (Uranus, the Magician), aż po zamykającego suitę Neptuna (Neptune, the Mystic) pozostawiającego słuchacza w komplementacyjnej zadumie nad nieskończonością czasu i przestrzeni…

Planety op.32 Holst pisał w latach 1914-16. Niechybnie na stylistyce siedmiu suit zaważyły wysłuchane przez Holsta na Wyspach Brytyjskich dzieła Schoenberga (Pięć utworów orkiestrowych op.18) i Strawińskiego (Le sacre du printemps). Schoenberg stał się przyczynkiem do rozpoczęcia wstępnych szkicy Planet - Siedmiu utworów orkiestrowych, natomiast Strawiński zafascynował Holsta niekonwencjonalnym sposobem użycia orkiestry, stąd w części Mars dominują krzykliwe wręcz dysonanse i „podziurawiona jak sito” rytmika. Mars - męczeński i wyboisty - uważany jest jako najbardziej „druzgocący” utwór wszechczasów!

Stany Zjednoczone były krajem, w którym Planety były szczególnie popularne. Już w latach 30 – tych utwór ten wykorzystano jako oprawę muzyczną znanego słuchowiska radiowego Woja Światów H.G. Wellesa. Planety Gustava Holsta doczekały się również wielu transkrypcji. Ich elektroniczną wersję nagrał w 1977 roku japoński instrumentalista Isao Tomita. Muzycy rokowi często sięgali po pierwszą część suity poświęconą Marsowi. Szczególnie upodobali sobie tę kompozycję członkowie legendarnego zespołu Emerson Lake And Palmer. Motyw Marsa Holsta wyraźnie posłużył Vangelisowi jako osnowa Mythodei. Powszechnie uważa się, że muzyka Holsta była inspiracją dla wspaniałej muzyki filmowej Johna Williamsa w Gwiezdnych Wojnach (Star Wars).