2014-09-28

100 lat temu, 24 września 1914, urodził się Andrzej Panufnik – wielki kompozytor, emigrant, autor muzyki głęboko związanej z ojczystym krajem. Rocznicę tę obchodzi cały świat muzyczny, a szczególnie Polska, gdzie kompozytor spędził 40 lat życia. Wpisując się w rocznicowe uroczystości Polska Orkiestra Radiowa kierowana przez Łukasza Borowicza zaprasza 28 września 2014 roku na monograficzny koncert symfoniczny, którego program wypełnią cztery utwory, napisane w różnych okresach życia i twórczości Andrzeja Panufnika.

Usłyszymy Nokturn, Koncert wiolonczelowy, Hommage a Chopin i Sinfonia rustica. W partiach solowych wystąpią Raphael Wallfisch – wiolonczela i Anna Włodarska-Szetela – flet. Koncert odbędzie się w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie.

Polska Orkiestra Radiowa oraz Konzerthausorchester Berlin dokonała pierwszego w historii kompletu nagrań dzieł symfonicznych Andrzeja Panufnika (koprodukcja Polskiego Radia i firmy cpo). Koncert z okazji rocznicy urodzin kompozytora ma w związku z tym specjalny charakter – jest hołdem orkiestry dla twórczości, z którą zespół od lat związany jest w szczególny sposób.

Nokturn z 1947 roku, nagrodzony I nagrodą Konkursu im. Karola Szymanowskiego w 1948 roku, wkrótce został wykonany z sukcesem w Paryżu, pod dyrekcją kompozytora. Niestety już rok później, z powodu doktryny stalinowskiej, potępiony. Był to początek problemów Panufnika, które doprowadziły do ucieczki kompozytora z Polski w roku 1954. Konsekwencją było wprowadzenie zakazu wykonywania jego utworów w kraju, a także wymieniania nazwiska Panufnika w oficjalnej prasie i publikacjach naukowych, aż do 1977 roku.
Koncert wiolonczelowy, stanowiący drugą pozycję programu wieczoru, jest ostatnim dziełem Andrzeja Panufnika. Napisany w 1991 roku dla Mścisława Rostropowicza i London Symphony Orchestra został wykonany, już po śmierci kompozytora, 24 czerwca 1992 w Londynie na koncercie poświęconym jego pamięci. Na niedzielnym koncercie odtwórcą partii solowej będzie wybitny wiolonczelista brytyjski Raphael Wallfisch.
Po przerwie zabrzmi Hommage à Chopin. Utwór, którego powstanie związane jest z chopinowską rocznicą 1949 roku, istnieje w kilku wersjach instrumentacyjnych. Usłyszymy wersję na flet z towarzyszeniem orkiestry smyczkowej z 1966 roku. Hommage à Chopin jest przykładem ważnej dla Panufnika twórczości nawiązującej do źródeł polskiego folkloru.

Koncert zakończy Sinfonia rustica (Symfonia nr 1), której premiera odbyła się w Warszawie, w Sali Romy, ówczesnej siedzibie Filharmonii, w 1949 roku. W tym samym roku kompozycja ta został wyróżniona I nagrodą na Konkursie Kompozytorskim im. Fryderyka Chopina. Po początkowym sukcesie Sinfonia rustica podzieliła los Nokturnu, z dnia na dzień stała się przykładem „błądzącej” muzyki formalistycznej… Po wyjeździe kompozytora do Anglii utwór został zrekonstruowany. Obecnie wykonywana jest wersja z roku 1955.