2015-03-21

21 marca 2015 roku minie 330 lat od narodzin kompozytora wszechczasów – Johanna Sebastiana Bacha.

Dziś uważany za fenomen, za życia był zapracowanym organistą, chórmistrzem i nauczycielem, w pocie czoła starającym się utrzymać liczną rodzinę (dwadzieścioro dzieci). Świadomy swego talentu, postanowił realizować nieprzeciętne zdolności przede wszystkim w muzyce religijnej, rezygnując ze spektakularnej kariery. Nigdy nie napisał opery, choć w jego czasach gatunek ten był żyłą złota. Pozostawił jednak wiele świeckich utworów, które dziś są najpopularniejszym repertuarem na instrumenty klawiszowe, ulubionymi przebojami wiolonczelistów, materiałem dla wirtuozowskich popisów skrzypków.

A na jaki instrument przeznaczone było ostatnie dzieło Bacha, Kunst der Fuge? Nie wiadomo – bardzo prawdopodobne, że na żaden i jednocześnie każdy. Cykl jest jakby traktatem z teorii muzyki zapisanym nutami; dźwiękowym eksperymentem, który nagle urywa się wówczas, gdy nuty układają się w nazwisko kompozytora: B-A-C-H. Opublikowana po śmierci Bacha Sztuka fugi rozeszła się w zaledwie kilku egzemplarzach i rozgoryczony syn kompozytora sprzedał po cenie złomu miedziane płyty z wyrytym na nich dziełem. Dziś nie mamy wątpliwości, że Kunst der Fuge to przejaw geniuszu. 21 marca 2015 roku w Filharmonii we Wrocławiu arcydzieło Bacha wykona Wrocławska Orkiestra Barokowa pod batutą Andrzeja Kosendiaka.

Chór Narodowego Forum Muzyki z okazji jubileuszu przygotował natomiast program złożony z sześciu motetów lipskiego kantora – dzieł rozsnuwających cudowną „harmonię głosów”, nieblednącą wcale mimo upływu kolejnych stuleci. W niedzielny wieczór, 22 marca 2015 roku we Wrocławiu zabrzmią cztery hieratycznie piękne motety żałobne, m.in. Der Geist hilft unser Schwachheit auf z 1729 roku napisany na uroczystości pogrzebowe Johanna Heinricha Ernestiego: filozofa, teologa luterańskiego i poety w jednej osobie; rektora szkoły św. Tomasza, z którą Bach był przez lata związany. Swoistą ramę tego muzycznego wieczoru, jego wstęp i zakończenie, stanowić będą dwa dzieła oparte na tekstach zaczerpniętych z psalmów pochwalnych (Chwalcie Pana, wszystkie narody oraz Śpiewajcie panu pieśń nową).