2015-06-21

Opera Śląska w Bytomiu zaprasza w niedzielę, 21 czerwca 2015 roku o godz. 18.00 na operę i balet Stanisława Moniuszki – Verbum Nobile i Na kwaterunku, czyli Noc Świętojańska albo Sobótka. Wystąpią: soliści, chór, balet i orkiestra Opery Śląskiej pod dyrekcją Krzysztofa Dziewięckiego oraz uczniowie Ogólnokształcącej Szkoły Baletowej im. L. Różyckiego w Bytomiu.

Jednoaktowa opera Verbum nobile (słowo szlacheckie) z roku 1861 była owocem współpracy Stanisława Moniuszki z librecistą, poetą, dramaturgiem i aktorem – Janem Chęcińskim. Warszawska premiera została przyjęta przez krytykę i publiczność z dużym uznaniem, a Jan Chęciński od tamtego momentu stał się głównym współpracownikiem literackim Moniuszki. Ukoronowaniem tej relacji było późniejsze, bodaj najwybitniejsze dzieło w karierze artystycznej tego kompozytora – opera Straszny dwór. Verbum nobile uznana została za staroszlachecką sielankę, urokliwy obrazek rodzajowy przeniesiony na scenę z życia bardzo sarmackich i z natury patriotycznych dworków szlacheckich, pełen sentymentu opis polskiej wsi, choć w istocie i w założeniu jej twórców miała być satyrą wymierzoną w mentalność i sposób bycia szerokich warstw szlacheckich. Niewątpliwie opera ta, której zarzucano czasem pewną naiwność, cechuje się lekkością i bezpretensjonalnością, do której kompozytor i librecista włożyli sporo szczerego sentymentu. Nie inaczej było zapewne w przypadku jednoaktowego baletu Na kwaterunku (lub Na kwaterze – tytuły te funkcjonowały obok siebie) z roku 1868. Moniuszko zamierzał napisać balet o tematyce polskiej, lecz wskutek interwencji cenzury przeciwstawiającej się wszelkim elementom polskości w teatrach, był zmuszony wprowadzić pewne zmiany – akcja utworu rozgrywała się we wsi bretońskiej wśród żuawów, w muzyce pojawiły się motywy francuskich piosenek żołnierskich (kadryl żołnierski), a mazur otrzymał nazwę kadryla wiejskiego. Kompozytor, pisząc po raz pierwszy muzykę do gotowego libretta, zastosował się do wskazówek jego twórcy – reżysera i choreografa – Hipolita Meuniera. Jednak oryginalne libretto baletu z muzyką w całości skomponowaną przez Moniuszkę nie zachowało się. Utwór powrócił na scenę w 1931 roku z librettem spolszczonym przez choreografa Piotra Zajlicha, a kolejni realizatorzy wprowadzali dalsze zmiany dopasowując akcję do własnych koncepcji choreograficznych. I tym razem spektakl pojawi się na bytomskiej scenie w specjalnym opracowaniu libretta, którego podjął się reżyser i choreograf przedstawienia – Henryk Konwiński.