Wydarzenie Roku Lutosławskiego: Esa-Pekka Salonen i słynna londyńska Philharmonia w Warszawie

Dzwonił do mnie ówczesny dyrektor wydawnictwa Chester i mówi: „Słuchaj, jest dla ciebie zamówienie na koncert wiolonczelowy od Royal Philharmonic Society. To jest taka bardzo szacowna organizacja, do której należą tylko zawodowi muzycy. Powstała jeszcze w siedemdziesiątych latach XIX wieku...". Koncert powstał na zamówienie Royal Philharmonic Society, od którego w 1986 roku dostałem medal. Zaś prapremiera Koncertu odbyła się w Londynie. (Witold Lutosławski)

Organizowany w ramach obchodów Roku Witolda Lutosławskiego w Filharmonii Narodowej koncert 13 marca 2013 roku należeć będzie do największych wydarzeń sezonu – słynna londyńska Philharmonia Orchestra pod batutą wybitnego dyrygenta Esa-Pekka Salonena (na zdjęciu) wykona monograficzny program starannie dobranych arcydzieł Witolda Lutosławskiego. Usłyszymy Muzykę żałobną, Koncert wiolonczelowy i IV Symfonię, a pomiędzy nimi także Ravelowską suitę Moja matka gęś.

Poświęconą pamięci Béli Bartóka Muzyką żałobną Lutosławski otworzył nowy rozdział swej twórczości - a zarazem całej ówczesnej muzyki polskiej. - podkreśla Piotr Maculewicz w omówieniu programu koncertu. - Wkrótce po prawykonaniu (w 1958 roku) oraz entuzjastycznym przyjęciu dzieła na „Warszawskiej Jesieni” Bohdan Pociej napisał o niej: „Utwór ten jest odkryciem, olśnieniem, wstrząsem. Już dzisiaj można go umieścić w rzędzie nielicznych szczytów całej muzyki współczesnej...” IV Symfonia (1992) okazać się miała ostatnią, a wielu melomanów na zawsze zachowa w pamięci wzruszający koncert w Filharmonii Narodowej 25 września 1993 roku, gdy utwór wykonała Orkiestra Filharmonii pod batutą samego kompozytora - był to jego ostatni występ w ojczyźnie. Kompozycja łączy brzmieniową urodę z dyscypliną ulubionej przez kompozytora formy dwuczęściowej, którą w tym przypadku komentował słowami: „Część pierwsza powinna słuchacza wciągnąć, zainteresować, zaintrygować. Ale nie może ona dać mu pełnej satysfakcji. Musi ona wywołać w nim głód, a w końcu nawet zniecierpliwienie. I to jest odpowiedni moment, żeby zaprezentować część główną.” Genialny Koncert wiolonczelowy (1970) należy do licznych, wielkich dzieł XX stulecia dedykowanych legendarnemu Mścisławowi Rostropowiczowi - z pewnością jest też jednym z najlepszych w tej grupie. W warszawskiej Filharmonii wykona go norweski wiolonczelista Truls Mørk, ceniony przez słuchaczy i krytyków za swą odkrywczą i niezwykle precyzyjną interpretację.
 

 

Esa-Pekka Salonen – dyrygent i kompozytor; ur. 30 czerwca 1958, Helsinki (Finlandia). Ukończył Akademię im. Sibeliusa w Helsinkach (1977). Prywatnie studiował także kompozycję u Einojuhani Rautavaary i dyrygenturę pod kierunkiem Jormy Panuli. Uczestniczył również w kursach dyrygenckich w Sienie i Darmstadt. Jako dyrygent zadebiutował w 1979 roku, prowadząc Fińską Radiową Orkiestrę Symfoniczną. Jego międzynarodową karierę zapoczątkował w 1983 roku koncert wraz z Philharmonia Orchestra w Londynie, podczas którego dyrygował III Symfonią Gustawa Mahlera. W następnych latach współpracował z Orkiestrą Radia Szwedzkiego (1985-94), londyńską Orkiestrą Philharmonia (1985-95), angażowany był również przez orkiestrę kameralną Avanti! i London Sinfoniettę. W 1984 roku zadebiutował w Stanach Zjednoczonych, dyrygując Los Angeles Philharmonic Orchestra, którą następnie kierował w latach 1992-2009, a obecnie jest jej honorowym dyrygentem. Stoi także na czele zespołu Philharmonia Orchestra.

Esa-Pekka Salonen jest również cenionym kompozytorem. Przyjaźnił się z Witoldem Lutosławskim, który był mistrzem i doradcą Salonena. Stąd też Philharmonia Orchestra pod jego batutą wykonuje w Roku Lutosławskiego 2013 wiele dzieł polskiego kompozytora. Podobnie przygotował repertuar warszawskiego koncertu.

Philharmonia Orchestra to zespół chlubiący się niezwykłym dorobkiem koncertowym i fonograficznym. Wyznacza najwyższe standardy wykonań, nieustannie poszukuje nowych dróg dotarcia do jak najszerszej publiczności (również poprzez wykorzystanie najnowszych technologii), wiele uwagi poświęca też edukacji muzycznej. Philharmonia Orchestra pozostaje niezmiennie w samym centrum życia muzycznego swojego kraju, a o jej koncerty starają się najlepsze sale muzyczne świata.

Orkiestrę założył w 1945 roku Walter Legge. Pierwszy koncert zagrała 27 października 1945 roku pod batutą Sir Thomasa Beechama. W latach 1964-1976 działała pod nazwą The New Philharmonia. Właśnie pod tą nazwą dała w Filharmonii Narodowej w Warszawie dwa koncerty w październiku 1973 roku. Do swojej pierwotnej nazwy powróciła w 1976 roku.
W ciągu 68 lat swego istnienia Philharmonia Orchestra współpracowała z największymi artystami XX wieku. Prowadzili ją tacy mistrzowie batuty, jak Furtwängler, Richard Strauss, Toscanini, Cantelli, Karajan i Giulini. Listę wybitnych pierwszych dyrygentów orkiestry otwiera Otto Klemperer, po nim zaś orkiestrę prowadziły inne wielkie postaci: Lorin Maazel (jeden z głównych dyrygentów orkiestry), Sir Charles Mackerras (pierwszy dyrygent gościnny), Riccardo Muti (pierwszy dyrygent i dyrektor muzyczny), Kurt Sanderling (honorowy dyrygent emerytowany) oraz Giuseppe Sinopoli (dyrektor muzyczny).
Wśród obecnych dyrygentów zespołu znajdziemy, obok Esy-Pekki Salonena (pierwszego dyrygenta i doradcy artystycznego zespołu) także honorowego dożywotniego dyrygenta orkiestry - Christopha von Dohnányi'ego oraz dyrygenta honorowego (Conductor Laureate) - Vladimira Ashkenazy'ego.


Partię solową w Koncercie wiolonczelowym Lutosławskiego wykona norweski wiolonczelista Truls Mørk. Jego międzynarodową pozycję ugruntowały występy z najbardziej znanymi orkiestrami świata, m.in. London Philharmonic Orchestra, Orkiestrą Tonhalle z Zurychu, Deutsches Symphonie-Orchester z Berlina, Królewską Orkiestrą Concertgebouw z Amsterdamu, Orchestre de Paris, New York Philharmonic, Boston Symphony, Chicago Symphony oraz Cleveland Orchestra. Artysta chętnie włącza do repertuaru kompozycje współczesne, jest autorem licznych prawykonań (m.in. Concerto grosso na 3 wiolonczele Krzysztofa Pendereckiego).