2011-01-16

Filharmonia w Krakowie zaprasza na koncert chóralny w niedzielę, 16 stycznia 2011 roku o godz. 18.00. W wykonaniu Chóru Filharmonii Krakowskiej przygotowanego przez Teresę Majkę-Pacanek oraz solistów: Aleksandry Buczek (sopran), Małgorzaty Plewniak (alt), Józefa Dwojaka (tenor) i Leszka Skrli (baryton), usłyszymy Mszę chorwacką opus 86 Borisa Papandopulo. Zespół poprowadzi chorwacki dyrygent Vladimir Kranjčević.
Podczas wykonania Mszy w Filharmonii Krakowskiej obecna będzie wdowa po zmarłym w 1991 roku kompozytorze - Zdenka Papandopulo.

Oto fragment wypowiedzi samego kompozytora na temat Mszy chorwackiej, zawarta w partyturze dzieła:
"Masz chorwacka została skomponowana podczas wakacji letnich w 1939 r. w Samoborze (...) na duży chór mieszany, sopran solo, alt solo, tenor i baryton solo a capella, tj. bez towarzyszenia orkiestry czy organów. Moją intencją było ułatwienie i uproszczenie wykonania, zwłaszcza, że towarzystwo chóralne miało śpiewać Mszę podczas tournée po Chorwacji w miejscach, gdzie nie zawsze jest orkiestra czy przyzwoite organy. Z drugiej strony, chciałem podkreślić, że chóralna muzyka chorwacka zasadza się na śpiewie a capella. Nasi wykonawcy śpiewają bez akompaniamentu i jest rzeczą powszechnie znaną, że ta forma śpiewu jest charakterystyczna dla Chorwatów. Możemy bezpieczne stwierdzić, że nasze pokolenie kompozytorów stworzyło w obszarze muzyki chóralnej a capella pierwszorzędne i wyjątkowe dzieła, zarówno pod względem ich jakości jak i liczebności.
Podstawowy ton Mszy chorwackiej jest głęboko religijny i pełen powagi, o czym świadczy już sam wybór tonacji (d-moll). Tonacja ta – z kilkoma wyjątkami – konsekwentnie obowiązuje w całym utworze. Części Kyrie, Benedictus oraz Agnus Dei są spokojne i charakteryzują się ciemniejszą, bardziej liryczną i głęboko przeżywaną atmosferą. Gloria i Sanctus natomiast przypominają bardziej hymn, są pełne blasku, energii i entuzjazmu, innymi słowy – pełne optymizmu. Z kolei Credo to muzyka programowa. Muzyka ta usiłuje przedstawić za pomocą dźwięków znaczenie wyrażone słowami. Odnosi się to w szczególności do słowa „Ukrzyżowany”, kiedy to na tle ostinato basów pojawia się seria odważnych grup akordów reszty chóru i solistów. Cały ten fragment zdaje się reprezentować drogę krzyżową Jezusa, jego cierpienie i śmierć na Golgocie, przyjmując postać marszu pogrzebowego.
Jeśli chodzi o formę muzyczną, Msza Chorwacka została w całości skomponowana w stylu polifonicznym (pięciogłosowa, sześciogłosowa, a nawet dwunastogłosowa polifonia). Na przykład Sanctus jest w całości skomponowany na chór podwójny (polifonia ośmiogłosowa). Generalnie, trzymałem się harmoniki homofonicznej i diatonicznej, która jest typowa dla chorwackiej muzyki wokalnej. Niemniej jednak, w miejscach, w których było to absolutnie konieczne, pojawiają się elementy chromatyczne, a często nawet śmiałe modulacje i staranie wplecione fugi. Soliści w jednym momencie śpiewają osobno z akompaniamentem chóru, za chwilę w dwugłosowym kwartecie, a potem w czterogłosowym kwartecie wymieniając sekcję z chórem.
Moim zdaniem, Msza chorwacka, pod względem swojej koncepcji muzycznej i ogólnej idei, została skomponowana w szczególny i indywidualny sposób i będzie stanowić przynajmniej niewielki wkład w rozwój naszej muzyki wokalnej, a zwłaszcza religijnej."