2015-09-29

29 września 2015 roku o godz. 19:00 w Małopolskim Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu wystawione zostanie widowisko Teatru Wielkiego - Opery Narodowej w ramach obchodów 250-lecia Polskiego Teatru Publicznego - Cud albo Krakowiaki i Górale Wojciecha Bogusławskiego z muzyką Jana Stefaniego.

Dzieło uznawane jest za pierwszą polską operę narodową. Powstała i wystawiona została niedługo przed trzecim rozbiorem, w dowcipnej, lekkiej formie muzycznej i błyskotliwym tekście zawierała bardzo wyraźne przesłania narodowościowe i niepodległościowe, szczególnie ważne dla publiczności polskiej w owym czasie. Dziś, gdy aspekt ten ma już znaczenie wyłącznie historyczne, Krakowiaki i Górale pozostają wciąż atrakcyjnym utworem o wysokich walorach scenicznych, uniwersalnym przesłaniu wpisanym w mądrość ludową i wdzięcznym materiałem warsztatowym dla młodych wykonawców.

Treścią wodewilu jest odwieczny problem rywalizacji o rękę ukochanej dziewczyny, toczony w śpiewogrze pomiędzy Krakowiakami z Mogiły (dziś Nowa Huta) i Góralami. Spór toczy się o córkę młynarza - Basię, związaną uczuciowo ze Stachem. W Stachu kocha się potajemnie także macocha Basi - Dorota, która powodowana zazdrością obiecuje rękę swojej pasierbicy i jednocześnie rywalki Góralowi Bryndasowi. Odrzucony przez Basię Bryndas wraz z Góralami mści się na Mogilanach, porywając bydło ze wsi. Dochodzi do bójki pomiędzy Krakowiakami i Góralami. Rozjemcą zostaje ubogi student Bardos, który inscenizuje „cud mniemany”, godząc tym samym obie zwaśnione strony. Dorota, główna sprawczyni całego zamieszania, przyzwala na ślub Basi ze Stachem, a pogodzeni Krakowiacy i Górale wspólnie uczestniczą w tańcach i zabawach.

Pokazany po raz pierwszy w dziejach polskiego teatru konflikt pomiędzy dwiema grupami regionalnymi, z muzycznego punktu widzenia stał się pretekstem do zaprezentowania piękna i bogactwa polskiej muzyki ludowej. Oryginalną partyturę, pełną śpiewów, tańców, kupletów oparł Stefani po części na autentycznym folklorze góralskim i podkrakowskim, z którymi zapoznał się w licznych wiejskich karczmach odwiedzanych podczas podróży do Warszawy.

Dla uczczenia 250. rocznicy powstania pierwszego teatru publicznego w Polsce Teatr Wielki - Opera Narodowa przygotowała na rok 2015 nową produkcję tej opery. Gros wykonawców stanowią młodzi, wybitnie utalentowani śpiewacy – adepci i absolwenci Programu Kształcenia Młodych Talentów, czyli Akademii Operowej warszawskiego Teatru Wielkiego. Szczególnym walorem artystycznym projektu jest dbałość o warstwę dźwiękową możliwie najbliższą swemu pierwotnemu kształtowi. Dlatego też specjalnie na potrzeby produkcji powołana została orkiestra, złożona z młodych muzyków grających na instrumentach historycznych lub ich kopiach. Podstawą muzycznej realizacji dzieła jest autorskie opracowanie partytury, przygotowane przez Władysława Kłosiewicza na podstawie materiałów źródłowych, w tym rękopisów Jana Stefaniego.