2016-05-13

Raj utracony – dramat muzyczny w dwóch aktach z prologiem autorstwa Krzysztofa Pendereckiego zostanie wystawiony na deskach Opery Wrocławskiej 13 maja 2016 roku. Kierownictwo muzyczne nad spektaklem objął Andrzej Straszyński. Spektakl wykonywany jest w języku niemieckim z polskimi napisami.

Dzieło skomponowane w 1978 roku oparte jest na poemacie Johna Miltona, który stanowi podstawę libretta Christophera Frya. Przestrzeń dramatu to piekło, rajski ogród i ziemia, dokąd zostają wygnani Adam i Ewa, bohaterowie utworu. Penderecki określił go jako „sacra rappresentazione”, a więc nie jest to opera, lecz raczej sceniczne oratorium, nawiązujące do popularnego w XVII wieku gatunku muzycznego.

Sam kompozytor uznał wrocławską inscenizację autorstwa Waldemara Zawodzińskiego za najlepszą ze wszystkich dotychczasowych. Reżyser nie przedstawił na scenie monumentalnej wizji raju. Akcja rozgrywa się w umownych, prostych dekoracjach. Barw dodają natomiast wyrafinowane kostiumy, wyraziście definiujące postaci. Nowatorska, jedyna w swoim rodzaju muzyka, ilustrująca dramat bohaterów, posługuje się także cytatami z Bachowskiej Pasji według św. Jana i Wagnerowskiego Lohengrina.

Utwór miał swoją prapremierę na scenie Lyric Opera w Chicago w listopadzie 1978 roku, wywołując liczne dyskusje. Uznany został jednak za jedno z najwybitniejszych osiągnięć operowej twórczości drugiej połowy XX wieku.